Yeni kapitalizmde kullanılan bu slogan ile kariyer anlayışı tamamen değişmiştir. Çalışanlar önceden en fazla bir ya da iki kes iş değiştirerek, yaşamı boyunca aynı şirkette yavaş yavaş yükselerek kariyer yapıyordu. Artık insanlar sık sık iş değiştiriyorlar. Çalıştığı kuruma bağlılık ve aidiyet hisseden çalışanın yerini, her an başka fırsat gözleyen ve yeni denizlere yelken açma isteği olan, aidiyet hissetmeyen çalışan tipi almıştır. Buna paralel olarak da pek çok büyük şirket elinden geldiğince küçülmeye gitmiş ve işlerini, kısa süreli sözleşmelerle çalışan küçük firmalara ve bireylere aktarmışlardır. Yani çalıştığı yere aidiyet duygusuyla bağlı ve işinden ayrılmayı düşünmeyen sadık işçinin yerini, aidiyet duygusu hissetmeyen kısa süreli çalışan ya da dönemlik-sözleşmeli çalışanlar almıştır.

“Uzun vade yok” sloganı aynı zamanda güveni, sadakati ve karşılıklı bağlılığı da aşındıran bir olgudur. Bu anlayışa göre iş yapma tarzlarının, ürün dizaynlarının, rakip firmayla ilgili verilerin, sermaye ekipmanlarının ve her türlü bilginin hızla değiştiği bir ekonomide belirli bir kuruma sadık kalmak hapsolmak demektir. Güncek sorunlarla baş etme noktasında da yüzeysel işbirliklerine girmek, sadakat ve liyakati dikkate alan davranışlardan daha etkili olmaktadır.

“Uzun vade yok” sloganı aile ilişkilerine aktarıldığında ise “bırak git”, “kendini adama”, “fedakarlıkta bulunma” manalarına gelir. Yeni kapitalist sistemin patronları karşılarında en ufak bir “birlik”, “birliktelik” görmek istemez, onlar karşılarında hiçbir kökü olmayan bireyler görmek isterler.

İş Bölümü Anlayışının İlerlemesi

İş bölümü genel bir tabi ile “bir işçinin belirli bir rutinde tek bir işi yapmasıdır” Örnek verilecek olursa; bir saat ustası saatin tüm parçalarını kendisi üretir, kendisi montajını yapar ve kendisi saat üretirdi. Ancak iş bölümü anlayışına göre çalışan fabrikalarda bir işçi sadece saatin camını, başka bir işçi mekanik aksamı, başka bir işçi de montajını yapar. Yani tek bir kişi saat üretmez. Ancak iş bölümüne göre organize edilen bir topluluk rutin olarak aynı işi yaparak pek çok saat üretir. Tek tek olarak ele alındıklarında ise hiçbir kıymetleri yoktur.

İş bölümünün ilerlemesiyle birlikte, emeğiyle geçinen insanların çoğunun işi bir dizi çok basit işlemle, hatta bir veya iki işlemle sınırlı hale gelir. Bütün hayatı birkaç basit işlemi gerçekleştirmekle geçen adam son derece aptal ve cahil hale gelir. İşbölümü esasına göre çalışan işçi “aptal ve cahil” bir yaratığa dönüşür; yaptığı işin tekrara dayalı doğası onu pasifleştirir. Bu nedenlerden dolayı, endüstriyel rutin, insan karakterinin bütün derinliğini yok etme tehlikesi barındırır.

Mesleki Kimlik ve Başarı

Yeni kapitalist sistemde insanların mesleki kimlikleri son derece zayıftır. Bir kişiyi hem fırıncı, hem kunduracı, hem tezgahtar, hem de garson olarak görmeniz mümkün. Çünkü artık mesleki olarak da bir aidiyet hissedilmiyor. Bu işleri yapan insanlar genel olarak kendilerinin yaptığı bu işi geçici olarak görüyor. Aslında hangi işi yapmak istedikleri sorulduğunda ise net bir cevap veremiyorlar. Makineleşme sayesinde pek çok insan pek çok farklı işte çalışabiliyor. Çünkü artık kullanıcı dostu makineler çok fazla. Hayatında hiç ekmek yapmamış birisi bile bir fırına işçi olarak girip çalışabiliyor. Çünkü ekmek yapma işinin her aşamasında kullanılan elektronik küçük ekranları olan, hamuru yoğuran, şekil veren ve zamanı geldiğinde fırından çıkarılması için uyaran sistemler mevcut. İnsanlar artık sadece birkaç tuşa basıp, biraz bilgisayar kullanabiliyorlarsa daha önce hiç fikri olmadıkları bir işte bile çalışabiliyorlar.

Yeni kapitalist sistemde işçi ve beyaz yakalıların çoğuna göre başarılı insanlar, tehlikelerden kaçınıp topu başkalarına atmayı bilen insanlardır. Başarı, zarardan kaçınmakta gizlidir. Hiçbir şeyin üzerine yapışmasına izin vermemek başarının anahtarıdır. Çalışanlar sürekli olarak işten atılma korkusu yaşıyor, sürekli sınandığını hissediyor fakat iyi mi yoksa kötü mü not aldığını bilemiyor. Bu da sürekli insanların kendisini tehlikede, güvensiz hissetmesidir. Sürekli bu duyguya maruz kalan insanlar da kendini hiçbir zaman güvende ve huzurlu hissedemez. Sürekli baştan başlamak, her gün kendini tekrar kanıtlamak zorunda olmak insanları duygusal olarak yoruyor. Sürekli kendini risk altında hissetmek insan karakterini aşındırıyor.

Bu sebeplerden dolayı insanlar işlerine zayıf ya da yüzeysel bağlar ile bağlanıyorlar ya da hiçbir mesleki kimlik hissetmiyorlar. Kendisini bir mesleğe ve bir kuruma bağlı hissetmeyen insanlar sürekli limanda oturup yeni fırsatlar bekliyorlar. Çıkacakları yolculukta ise terfi veya ücret artışı gibi olumlu gelişmelere rastlamayı umuyorlar. Aslında insan bu arayış ile karşısına güzel bir şey çıkacağı umuduyla yaşıyor.

Yaşlı ve deneyimli işçiler, yeni işe başlayan işçilere kıyasla kendi üstlerini daha fazla eleştirirler. Bunu yapmalarının ardında, kurumun bütününe karşı sadakat hissetmeleri yatar. Oysa genç çalışanlar yukarıdan gelen hatalı emirlere daha kolayca göz yumar. Sorun yaşadıklarında da, içeride kalıp mücadele etmek yerine, işi bırakma eğilimindedirler. Yani “çıkış”ı tercih ederler.

İş endişesi her yere nüfuz ediyor, kişinin özsaygısını azaltıyor, aileleri bölüyor ve işyerlerinin kimyasını değiştiriyor. İnsanlar uzun süreli insani ilişkilerin ve kalıcı hedeflerin yokluğunu hissediyor. Bu sistemin getirdiği en büyük kötülük insanların sürekli tedirginlik hissetmesi ve kaygı duyması olarak karşımıza çıkıyor.

Kitap Künyesi

Adı: Karakter Aşınması – Yeni Kapitalizmde İşin Kişilik Üzerindeki Etkileri
Yazar: Richard Sennett
Çevirmen: Barış Yıldırım

The post Karakter Aşınması – Yeni Kapitalizmde İşin Kişilik Üzerine Etkileri appeared first on Bilimdili.com.

Nozick’in Yetkilenme Kuramı

Bu kurama göre herkesin şu anda sahip olduğu mallarda hakkı vardır ve adil bir dağılım serbest değiş tokuşla ortaya çıkacak bir dağılımdır. Bu dağılım sonrası hükümetin herhangi bir sebeple birinin isteğine aykırı biçimde vergilendirmesi adil olmayacaktır. Tek meşru vergilendirme ise değiş tokuş serbestliğini korumak için oluşturulacak güvenlik ve adalet sistemine yönelik olandır. Nozick’in yetkilenme kuramının üç temel ilkesi şunlardır:

• Aktarım ilkesi: Sahip olunan her şeyi serbest olarak aktarmak.

• Kazanımın başlangıçta adil olması ilkesi: İnsanların birinci ilkeye göre aktarabilecekleri şeylere başta nasıl adilce sahip olabilecekleri düzenler.

• Adaletsizliğin düzeltilmesi ilkesi: Adaletsiz biçimde edinilen ya da aktarılan şeylerin nasıl ele alınacağını belirler.

Nozick’e göre dağılım tercihlere duyarlıdır fakat Rawls ve Dworkin’de olduğu gibi yeteneklere duyarsız değildir. Yani liberal siyasi ve sosyal eşitlikçiler doğuştan engelli bir kişinin dezavantajlı durumu için vergilendirmeyi savunur fakat Nozick’e göre bu adaletsizliktir. Çünkü insanların sahip oldukları şeylerde hak sahibi olduğunu söyler. Yani kişi zorla veya herhangi bir yolsuzluk yoluyla sahip olmadığı bir şey üzerinde hak sahibidir ve bunu istediği şekilde kullanma hakkına sahiptir.

Sezgici Tez: Wilt Chamberlain Örneği

Nozick’in aktarım ilkesine göre bir şey meşru yolla elde edilmişse kişi onun üzerinde mutlak hak sahibidir ve bu durum eşitsizlik ortaya çıkarsa bile onu istediği gibi kullanabilir. Yeteneklere duyarlı olduğu için kişi eğer yeteneklerinden dolayı bir şeyi kazanmışsa onun hakkıdır. Örnek olarak, D1 adını verdiği bir kaynak dağılımı kabul ediliyor ve bunda herkesin eşit payı olduğu varsayılıyor. Wilt Chamberlain adlı basketbol oyuncusunu bütün takımların istediğini ve bir takımla imzaladığı sözleşmede takımın sahasında her oynadığı maçta satılan biletten 25 sent alacağı maddesi olduğunu söyler. İnsanlar Chamberlain’i izlemek için maçlara giderler ve verdikleri bilet parasındaki onun payını hak ettiğini düşünüyorlar. Bir sezon boyunca 1 milyon kişinin maçlara gittiği ve Chamberlain’in 250.000 dolar kazandığı varsayılır. Ortaya yeni bir dağılım çıkar ve bu dağılıma D2 adını verir. Bu yeni dağılım diğer insanlarla Chamberlain arasında eşitsizlik yaratmıştır fakat Nozick’e göre bu eşitsizlik değildir. Çünkü insanlar bu parayı isteyerek vermişler ve serbest bir değiş tokuş gerçekleşmiştir. Bu yüzden ortaya çıkan bu yeni dağılım adildir. Nozick bu dağılımın sezgilerimize daha uygun olduğunu söyler. Bu örneğe getirilen eleştiri ise koşulların eşitsizliğini adil bir biçimde ele alma sezgimizi göz ardı ettiği şeklindedir.

Kendi Üzerimizde Hak Sahibi Olma

Nozick’in kuramının temeli bireylerin hakları olduğu ve bunun hiç kimse tarafından herhangi bir şekilde çiğnenmemesi gerektiğidir. Çünkü haklar insanların birbirinden ayrı varlıklar olduğunu garanti altına alır. Nozick’e göre en önemli hak kişinin kendi üzerinde sahip olduğu haktır. Rawls ve Dworkin tarafından öne sürülen dezavantajlıların diğerleri ile eşit duruma getirilmesi önerisine karşı çıkar. Çünkü bu durum kişinin kendi kendine sahip olma düşüncesine aykırıdır. Eğer başkaları kişinin yeteneği üzerinde meşru hak isteğinde bulunabiliyorsa, bu yeteneklere sahip olduğu söylenmez.

Kişi kendi gücüne sahipse bu güçlerini kullanarak elde ettiği şeylere de sahiptir. Fakat bu bir yönüyle yanlıştır. Örnek olarak kişi bir araziye sahipse gücünü kullanarak bu araziyi geliştirebilir fakat bu araziyi o kişi yaratmamıştır. O yüzden arazi üzerindeki hakkı sadece kendi gücünden kaynaklanmaz. Bu mal üzerindeki hakkı aktarım ilkesine uygun olarak başkasından ona geçmiş bir olmasından kaynaklanır.

Burada başlangıçtaki edinim sorunu ortaya çıkar. Eğer başlangıçtaki edinim zorla olmuşsa bu edinim gayrimeşrudur ve hükümetin bu duruma el koyup yeniden dağıtım yapması normaldir. Eğer başlangıçta zorla edinilmiş şeyler meşru ise şu anda ona sahip olanın elinden zorla alınması da meşrudur. Nozick’in buna cevabı zora başvurularak edinilen şeyler gayrimeşru olduğu şeklindedir ve bu edinilen kaynakların bir seferlik olarak yeniden dağıtımla düzeltilmesini söyler. Peki, başlangıç edinimi nasıl olmalıdır? Bu sorunun cevabı ‘ortak topraklar trajedisinde’dir. Buna göre toprağın ortak kullanımında kişinin toprağı geliştirmek için çaba harcamasını teşvik edecek bir şey yoktur. Çünkü kişi toprak için çalışıp çaba harcadığı zaman başkası gelip onun emeğini alıp gidebilir. Bu yüzden kişinin toprağa yönelik bir yatırım yapması onu diğerlerinden uzak tutması yoluyla gerçekleşir. Bu durum düşünüldüğünde toprağı kendi mülküne geçirmek önceki duruma göre her türlü faydalıdır. Çünkü önceki duruma göre toprak atıl durumda kalacak ve hiç kimse faydalanamayacaktı. Başlangıç ediniminin meşruluğunu sınamak için başkalarının durumunu kötüleştirip kötüleştirmediğine bakılması gerektiğini söylerler. Nozick koyduğu koşula göre dünyanın büyük bölümünün hemen özel mülkiyete girdiğini söyler. Başlangıçtaki mülk edinme aktarım ilkesini de kapsadığı için kısa sürede etkin bir piyasa ortaya çıkar.

Liberterler kendi kendine sahip olma hakkına saygılı olmanın karşılıklı yarar getirdiğini söylerler. İnsanlar doğal bir ahlaki statüden yoksundurlar ve kişinin yetenek ve sahip oldukları üzerinde sınırsız bir sözleşme hakkına sahip olması ve bu yeteneğini ve sahip olduklarını başkalarına karşı koruma gücüne bağlıdır. Liberterler bu güce herkesin sahip olduğunu ve insanların doğal olarak eşit olduğunu savunurlar.

Tolga Havva

The post Liberterlik appeared first on Bilimdili.com.

Eserde yirmi başlık altında ele alınan röportajlar var. Bu röportajlar aynı zamanda bir sözlü tarih çalışması. Çalışmanın ihtivası ise Sovyet Rusya’nın çöküşünü ele alıyor. S.S.C.B. çok büyük bir devletti ve çöküşü çok gürültülü oldu. Kitapta Sovyet Rusya’nın amacı neydi ama neler oldu? sorusunun cevabını bulabiliriz. Ya da Sovyet Rusya’nın söylemi neydi ama neler yapmıştı?

Komünizmin Amaçları Neydi? (NİYET)

-Yeni bir dünya düzeni kurup herkesi mutlu kılmak.

-Zengini ve fakiri olmayan adil bir yaşam.

-“Ben” değil, “biz” diyen toplum.

-Sınıfsız bir toplum

Dünyaya kardeşlik getirecekti, tüm insanlar kardeşti. Fakat hepsi Rusça konuşmak zorundaydı.

Komünizm Ne Yaptı? (İCRAAT)

-İnsanları delirtti, tımarhaneler tıka basa doldu.

-Zorbalık ve zulüm.

-İnsani bir yönetim şeklini benimsemedi. İnsanlar baskı, korku ve tehditten bıkmıştı.

-Komünizm uygulayıcıya göre değişiyordu. Komünizm değil Stalinizm vardı.

-Sınırdan içeri incil geçirmek yasaklandı.

-Tuz dışında her şey karneye bağlandı.

-Komünizm insan yiyen bir canavar ya da insan öğüten bir makina halini aldı.

-İnsanlar aç kaldı. Açlıktan öldü.

-Herkese potansiyel şüpheli, hain, casus ya da karşıdevrimci gibiymiş gibi bakıldı.
-İnsanlar çalışma kamplarında (ray döşeme, ağaç kesimi, yol-tünel yapımı) çok düşük standartlarda çalıştırıldı.

-Sürekli birileri tutuklandı, kurşuna dizildi.
-Günümüzde dâhi Rusya’da yaşayan her bireyin bizzat yaşamasa da anne-baba ya da dede-nine’den kalma dehşet dolu bir hikayesi ve travması var. Bu kötü anıları unutmak, bir an olsun hissetmemek ve acı çekmemek isteyen, bu sebeple alkolik olan bir halk meydana geldi.

-KGB tarafından öldürülme korkusu salındı.

-İnsanlar adeta hiç bitmeyen bir dehşetin içindeydi.

-Dans etmek ve kızlara çiçek vermek burjuva adeti olduğu gerekçesiyle yasaklandı.

-Kiliseler yıkılıp yerine tuvalet yapıldı. Rahiplere bu tuvaletler temizletildi.

-İnsanları “demir yumruk” ile mutlu etmeye çalıştılar.

-Yahudiler dışlandı ve yok edilmeye çalışıldı.

İnsanlar Ne İstiyordu? (SIRADAN İNSANIN BEKLENTİLERİ)

-İnsanlar iyi yaşamak istiyordu

-Kot pantolon, salam, muz, video, parlak giysiler, sosis, lezzetli yemekler, peynir, et, tuvalet kağıdı, portakal, sabun, tuz, şeker, çizme, mont, yoğurt, bira, tencere, kap kacak istiyordu.

-Düzenli yaşamak istiyordu.

-Kaba saba, gri, askeri şeylere benzeyen eşyalar değil, renkli eşyalar istiyordu.

-Ölmek istemiyordu.

-Mutlu olmak istiyordu.

-Sevmek-sevilmek, evlenmek ve çocuk yapmak istiyordu.

-İnsanlar güzel evlerde yaşamak istiyordu.

-Kırık dökük yollar yerine otobanlar istiyordu.

Ne Oldu? (SONUÇ)

-Yumuşak bir sosyalizm, insani bir sosyalizm isteyen halk vahşi kapitalizm ile uyandı.

-Hep düşmana saldırmak için hazırlanan Sovyet Rusya, savaş olmayınca çöktü.

-Komünizm insanları dinsel bir fanatizm ile harekete geçirdi. Sonra yordu ve hayal kırıklığına uğrattı.

-Komünizm Sovyet insanı için terörle eşdeğer manaya geldi.

-Sovyet Rusya yıkılınca ortaya çıkan otorite boşluğunu mafyalar doldurdu.

Ve değinemediğimiz pek çok şey için bu kitabı okumanızı şiddetle öneririz.

Künye Bilgileri:
Sayfa Sayısı: 528
Baskı Yılı: 2016
Dili: Türkçe
Yayınevi: Kafka Yayınevi
ISBN: 9786054820382

The post İkinci El Zaman appeared first on Bilimdili.com.