Çıkış yeri Türkistan (Türkmenistan, Kırgızistan, Özbekistan, Cebubî Türkistan, Doğu Türkistan, Moğolistan, Kazakistan) olarak bilinmektedir. Günümüz Kazakistan’ının Botay insanı 5 bin yıldan daha fazla zaman önce Türkistan’ın bozkırlarında vahşi atları evcilleştirdi. Orada, günümüz otacılarının “Eksi kaymaklı karıştırılmış şampanya” ya benzettikleri, evcilleştirilmiş kısrakların sütünden kımız adı verilen bir içecek mayaladılar.

Kımız 4 bin yıl, bozkırın konar göçer, at merkezli yaşamına mükemmel bir şekilde yakışmıştır. Sütün kendisi doğal olarak yüksek oranda şeker içeriğine sahip olduğundan dolayı kımız yapma işlemi kısrak sütünden başka bir şey gerektirmez. Moğol ve Türk konar göçerleri, süt tereyağ gibi ekşiyene ve üretilen alkolik karbonatlama köpürene kadar, at sütünü tenekelerin içinde çalkaladılar. İnsanlar daha sonra, kımızı çevreden geçenlerin kolay bir şekilde çalkalayabileceği bir yere aşmak şartıyla bu sıvıyı deri tulumlara aktardılar.

Cengiz Han ve Avrupa Hun İmparatoru Attila gibi akıncı bozkır savaşçılara göre kısrak; kımız, et ve taşıma dahil hepsini bir arada sağlamıştır. Kısrak sütü sağıcıların kültüründe birincil neden sıvı içilebilir olmak zorundadır. İnek ve yak (Tibet sığırı) sütünden farklı olarak kısrak sütü çok miktarda süt şekeri içerir ki bu keskin bir kabızlık giderici etkiye sahiptir. Bu sebepten dolayı mayalanmamış kısrak sütü net bir şekilde tıbbi bir nitelik taşır fakat günlük temel beslenme addedilemez.

Türkistan’da yetişkinler kendileri için daha sarhoş edici versiyonunu hazırlarken, anneler alkol oranı düşük -ama tamamen alkolsüz olmayan- besleyici kımızın yumuşak içim türüyle bebeklerini beslediler. Buna ek olarak, kımızın “Uvız Kımız, Sarı Kımız, Tünemel Kımız, Karabalı Kımız, Sirge Kımız Cmyar Kımız” gibi türleri olduğu gibi burada isimlerini verdiklerimizden başka 25 ayrı türünün varlığı da kaynaklarda geçmektedir.

1250’lerde Seyyah William of Rubruck bozkırın bir ucundan diğer ucuna seyahat etti ve “Kımız ruhu keyifli yapar” diye tanımladığı içeceğe hayran kaldı.

Günümüzde şirketler kımız üretir. Ama bir partiyi keyiflendirecek kadar mayalanır -en fazla %2 alkol içerir- ve genellikle inek sütüyle desteklenmiş olarak yapılır. Geleneksel, daha sarhoş edici kımızı sadece bozkır sakinleri yaparlar.

Kımızın ticari üretim versiyonu daha çok takviye edilmiş inek sütüyle yapılır. Farklı bölgelerde, çoğunlukla farklı isimlerde bilinen gerçek yöntem kırsal bölgelerde mevcuttur. Şehirlerde, Naadam (Moğolistan’da baharın gelişi ile yapılan kutlama) Şenliği gibi şenliklerde bulmak en kolayıdır.

Yazar: Ülkü Olcay 

Kaynakça

The post Türkistan’ın En Eski İçeceği: Kımız appeared first on Bilimdili.com.

Kımız Türk halklarının milli içeceği olup kısrak sütünden yapılır. Tadı ekşidir, mayalanarak hazırlanır. Kımız göçebe Türk halklarının en eski dönemlerden beri kullandığı içecekleridir.
Orta Asya (Türkistan), Rusya’nın Güney Doğu bölgeleri ve Karadeniz’in Güney bölgelerindeki halklarda sık karşılaşır. Kımız hakkındaki ilk bilgiler m. ö. 5. asırda yaşayan eski Yunan tarihçisi ve seyyar Herodot tarafından belirtilmiştir. Onun yazılarında kımız göçebe Skiflerin özel yöntemleri ile hazırladıkları kısrak sütü içeceğidir. Bu göçebe halk kımızın hazırlanmasının sırrını titizlikle gizlemişlerdir. Sırı açanların gözleri kör edilmiş. Marko Polo (1254-1324) kımızı Tatarların sevdiği içecek olarak belirtip beyaz şarap ile kıyaslamıştır. Slav kaynaklarına göre İpatev yıl naemelerinde 1182 de Igor Severskiyin Polovtsian kabilelerinin kımız içip sarhoş olan muhafızlarından kaçtığı söylenir. Kımız en eski tarihlerden günümüze kadar bir çok halkların, özellikle de Türk halklarının ve onların en yakın komşularının çok sevdikleri bir içeceği olarak gösterilir. Bilindiği gibi Tatar ve Moğollar Rus istilasından önce de kımız kullanmışlardır. Kırgız, Kazak ve Başkurt Türkleri’nde de çok eskiden beri kımız milli içecek olarak bilinmiştir.

Zamanla göçebe halklar kımızı kısrak sütünün dışında deve ve inek sütlerinden de elde etmişlerdir. Bunu ilk yapanlardan biri de Kalmuk halkıdır. Başkurt Türk’leri kımızı sadece kısrak sütü olarak kabul ederken, Kazak ve Türkmenler deve sütünü de kımız olarak algılarlar.

The post Türk Halklarının Ortak Mutfak Kültürünün Baş Örneklerinden Kımız appeared first on Bilimdili.com.