Dil

Eski Türkçedeki Böke Unvanı Üzerine

böke “yiğit, güçlü, kahraman”

Böke sözcüğü “yiğit, güçlü, kahraman ve koca” anlamlarına gelmektedir. Böke sözcüğü, Moğolcadaki böh  ‘güreşçi’ ile bağlantı kurulmaya çalışılmıştır. Kalmıkçada bök ‘güreşçi” olarak varlığını sürdürmektedir. Evenkçede buku sözcüğü ‘güçlü’ anlamında kullanılmaktadır (ESTY II, 1974).Kâşgarlı Mahmud DLT’de böke/büke sözcüğünü “ejder” anlamına geldiğini söylemiştir: “Yabkuların en büyüğüne olduğu gibi yiğitlere de böyle denir” diye de eklemiştir (Ercilasun & Akkoyunlu, 2015). Tekin, böke sözcüğünü “yiğit savaşçı” anlamına geldiğini söylemiştir (Tekin, 2016).

Sözcüğün zaman içerisinde kalıplaşmasından dolayı adlaşmış ve kişi adı olarak kullanılmıştır.

Sözcük, Kök Türk ve Uygur Yazıtları’nda geçmekte olup Taryat yazıtında şu şekilde tanıklanmıştır:

böke tutam ( Ta Taş Kap.).