Sosyal medyada paylaşılan gönderilerde, Kasım 2019’da Çin’in Wuhan kentinde görülen yeni koronavirüsün ortaya çıkışının, 5G teknolojisinin hayata geçişiyle bağlantılı olduğu iddia edildi. Dünyada da oldukça popüler hale gelen benzer iddialar, Türkiye’de bazı köşe yazarları tarafından da dillendirildi.

Soner Yalçın tarafından Mart 2020’de kaleme alınan üç farklı yazıda da, Çin’de ortaya çıkan koronavirüsün 5G teknolojisiyle ilgili olduğu ifade edildi. Keza Cumhuriyet gazetesinden Bedri Baykam, 26 Mart 2020 tarihli son yazısında 5G’yi kast ederek teknolojinin virüsün altında yatan gerçek sebep olabileceğine değindi.

Çin’deki 5G denemeleri ve Wuhan’daki yeni koronavirüsün ortaya çıkış tarihleri yakın olsa da, aralarında nedensel bir ilişki olduğundan bahsetmek mümkün değil. İddia bir komplo teorisine dayanıyor. Bulgular yeni koronavirüsün bir hayvandan insana geçtiğini ve sonrasında insandan insana bulaşma becerisi kazandığını gösteriyor.

İddia bir komplo teorisine dayanıyor

5G’nin Covid-19 hastalığına sebep olduğu şeklindeki iddiaları bir komplo teorisi olarak nitelendirmek yanlış olmaz. Bugün itibariyle 5G’nin Covid-19’a sebep olduğunu ortaya koyan herhangi bilimsel bir çalışma yok.

Virüsün henüz tam olarak tespit edilemeyen bir canlıdan insanlara bulaştığına dair bulgulara ise sahibiz. Virüs sonrasında insandan insana bulaşma becerisi kazandı ve dünyaya yayıldı. Hastalık Önleme ve Kontrol Merkezi’nin (CDC) internet sitesinde yer alan bilgilendirmeye göre deve, yarasa, sığır ve kedi gibi hayvanlarda bulunabilen koronavirüsler nadir de olsa insanlara geçebiliyor. SARS ve MERS hastalıklarına yol alan koronavirüsler de hayvanlardan insanlara geçmeyi başarmışlardı.

Dünya Sağlık Örgütü’nün (WHO) internet sitesinde de Covid-19’un çıkış noktasına dair bir bilgilendirme notu yer alıyor. Buna göre virüsün muhtemel çıkış noktası, ilk vakalarla bağlantılı olması sebebiyle Wuhan’daki bir deniz ürünleri pazarı idi. Ancak daha sonra yapılan çalışmalar ve ortaya çıkan diğer vakalar deniz ürünleri pazarının salgının odak noktası olmayabileceğini gösterdi.

Covid-19’a 5G’nin sebep olduğu iddiaları dünyada da ses getiriyor. Teyit konu hakkında 28 Mart 2020’de bir Teyitpedia yazısı da yayınladı. Yeni koronavirüs salgını sırasında komplo teorisyenlerinin fazla mesaide olduğunun altını çizen yazıya göre, ABD’lilerin yüzde 29’u bu teoriye inanıyor. Ülkede yaşanan son olaylar da araştırmayı destekler nitelikte. Huffington Post’un haberine göre popüler şarkıcı Keri Hilson sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımla 5G’nin Covid-19’a sebep olduğunu ileri sürdü ve kullanıcılara telefonlarını kapatma çağrısında bulundu. Paylaşımın ardından Amerikan Halk Sağlığı Derneği Başkanı yaptığı açıklamada hastalığın hayvan kaynaklı olduğunu ve 5G ile alakalı olmadığını belirtti.

Komplo teorisiyle iç içe iddia hakkında başka paylaşımlar da mevcut. İngiltere’de yayın yapan Fullfact isimli doğrulama platformu Şubat ve Mart 2020’de yayınladığı analizlerde, 5G’nin Covid-19’a neden olduğuna dair herhangi bir kanıt olmadığı ifade etmiş.

Her korelasyon nedensellik değildir 

Komploların ya da bu teorileri dillendiren kişilerin farklı olaylar arasında nedensellik ilişkileri kurma konusunda cömert oldukları görülüyor. Ancak peş peşe gelen her durumun nedensellik içerdiği söylenemez.

Çin’de ilk Covid-19 vakalarının bildirilmesinden yaklaşık bir ay önce, yani Kasım 2019’da 5G teknolojisi mobil cihazlarda kullanıma sunuldu. Komplo teorisyenlerinin farklı olaylar hakkında sıkça kullandığı ilişkilendirme konusunda Teyit daha önce “korelasyon nedensellik değildir” başlıklı bir yazı yayınladı. Buna göre iki olay arasında nedensellik arayabilmek için belirli kurallara dikkat etmek gerekiyor.

Nedensellik için gerekli ilkeler göz ardı edildiğinde, garip çıkarımlar yapmak işten değil. Örneğin ABD’li aktör Nicholas Cage’in oynadığı filmlerin sayısıyla, havuza düşüp boğularak yaşamını yitiren insan sayısı arasında yıllık bazda bir korelasyon olduğunu gözlemlemek mümkün. Elbette sadece bu grafiğe bakarak, Cage’in filmlerde daha çok görülmesinin, insanların havuzda daha çok ölmesine neden olduğunu söylemek zor.

Kaldı ki, 5G teknolojisinin ilk defa Çin’de kullanıldığı önermesi de tartışmalı. 5G teknolojisi Çin’den önce Güney Kore ve ABD gibi ülkeler tarafından farklı zamanlarda kullanıldı. Bu durumda 5G, yeni koronavirüse yol açsaydı bu ülkelerin öncelikle Güney Kore ve ABD olması beklenirdi. Ayrıca Covid-19’un yayıldığı ülkeler arasında henüz 5G teknolojisini kullanmaya başlamayan birçok ülke olduğunu da hatırlatmak önemli.

5G insan sağlığına zararlı mı?

Dünyadaki bazı gruplar 5G’nin insan sağlığına zararlı olduğunu ileri sürerek bu teknolojiye karşı çıkıyor. Aslında 5G ya da beşinci nesil cep telefonu teknolojisi, teknolojik evrimin basit bir parçası. 5G olarak adlandırılan teknoloji 1G, 2G, 3G ve halihazırda kullanılan 4G’yi bir adım öteye taşıyor.

Yüksek hızlarda internet sağlamak amacıyla hayata geçirilen 5G hakkında Dünya Sağlık Örgütü’nün internet sitesinde de bazı bilgiler bulunuyor. Buna göre konu hakkında bugüne kadar birçok araştırma yapıldı, kablosuz teknolojilere maruz kalmanın genel sağlık üzerinde olumsuz bir etkisi ise gözlemlenemedi.

Cep telefonları radyo dalgaları kullanarak iletişim kurmamızı sağlıyor. CDC’nin de belirttiği gibi radyo dalgaları iyonlaştırıcı olmayan radyasyon içeriyor. Gün ışığı ya da mikrodalga fırının da yaydığı iyonlaştırıcı olmayan radyasyon, DNA’ya zarar vermiyor. İyonlaştırıcı olan alfa, beta, gama ve x ışınları ise DNA’da bozulmalara neden olabiliyor.

Elektromanyetik alanlar için maruz kalma sınırlarının belirlenmesi hakkında çalışan Uluslararası İyonlaştırıcı Olmayan Radyasyondan Korunma Komisyonu’nun (ICNIRP) Mart 2020’de açıkladığı ve içinde 5G’ye dair açıklamaların da bulunduğu son raporuna göre, elektromanyetik alanların kansere yol açtığını gösteren bir kanıt yok.

Sonuç olarak 5G’nin yeni koronavirüse sebep olduğuna dair kanıt yok. İddia tüm dünyada yayılan bir komplo teorisinin Türkiye uzantısı. Covid-19 ise şimdilik tespit edilemeyen bir canlıdan insanlara bulaştı. İddiayı en yaygın yanlış bilgi türlerinden uydurma kategorisine yerleştirmek mümkün.

Kaynak

The post 5G İle Yeni Koronavirüsün Ortaya Çıkışı Arasında Bağlantı Olduğu İddiası appeared first on Bilimdili.com.

Yarım Asırlık Problemi Çözdü
Nobel Ödülleri’ni bile gölgede bıraktığı ileri sürülebilecek töreni benzersiz kılan niteliği ise görkeminden ziyade, bir bilim insanının teorik düzeydeki çalışmasının bunun uygulayıcısı tarafından ödüllendirilmesinin nadir görülmesiydi. Böyle bir gelenek olmadığı gibi, çok az bilim insanı teorilerinin hayata geçirildiğine tanık olabiliyor. Bunlardan biri ise “Enformasyon Teknolojilerinin Babası” olarak anılan ABD’li bilim insanı Claude Elwood Shannon’dı.

Shannon, 1948’de henüz 32 yaşındayken yayınladığı “İletişimin Matematiksel bir Teorisi” adlı kuramında, iletişim kanallarındaki (o dönemde sadece telefon ve radyo frekanslarında) hatalar veya gürültünün yol açtığı kayıpların kodlama ile giderilebileceğini ileri sürüyordu. Shannon’a göre bu kodlar ne kadar kısa olursa mesajın iletim hızı da azamiye çıkabilirdi. Shannon, “Kanal Kapasitesi” adını verdiği bu veri aktarımı seviyesine ulaşmak için bir kodlama önermemiş, mühendisler yıllarca bu kodlamayı geliştirmeye çalışmıştı.

Shannon’ın yakın mesai arkadaşlarından Robert G. Gallager, 1963’te “Düşük Yoğunluklu Parite Kontrol (LDPC)” kodlarını geliştirmişti ama onun kodlama algoritması zamanına göre çok karmaşıktı. Nihayet Fransız elektronik mühendisleri Alain Glavieux ve Claude Berrou, 1993’te Gallager’ın prensiplerinden yola çıkarak Turbo kodlarını geliştirmiş, bu kodlar 3G ve 4G LTE mobil iletişim teknolojilerinde standart kodlama hâline gelmişti. Gallager, LDPC kodlamasının 5G teknolojisinde standart hâline geldiğini görecekti. 2001’de yaşamını yitiren Shannon ise Gallager’ın geliştirdiği LDPC’nin ve kanal kapasitesine en yakın olduğu belirtilen, Prof. Erdal Arıkan’ın geliştirdiği “Kutupsal Kodlama”nın 5G mobil teknolojisi için standart hâline geldiğine tanık olamadı. Arıkan ise 2019’da Shannon adına konulan bu ödülü gururla aldı.

Telekomünikasyon şirketlerinin 1998’de kurduğu 3GPP, 2016 yılında kanal kontrol kodlama standardı olarak LDPC ve Kutupsal Kodlamayı seçti. Bugün 88 yaşında olan Gallager, Kutupsal Kodlama’nın, öncülük ettiği LDPC’ye rakip olmasını gülümseyerek karşılamış olmalı. Gallager aynı zamanda Kutupsal Kodlama’nın babası Prof. Arıkan’ın MIT Üniversitesi’nde yüksek lisans ve doktora tez danışmanıydı. ODTÜ’de başlayıp California Teknoloji Enstitüsü’nde tamamladığı lisans eğitimini de MIT’deki yüksek lisansını da 4.0 dereceyle tamamlayan Erdal Arıkan, başarısıyla kolay kolay unutulamayacak bir öğrenci olsa gerek…

5G’deki Türk İmzası
1958 doğumlu Prof. Erdal Arıkan, 20 yıllık akademik çalışmalarının ardından 2008’de yayınladığı “Kutupsal Kodlama” çalışmalarının 10 yıl gibi kısa sürede hayata geçtiğini gören şanslı bilim insanlarından biri. Nitekim Arıkan da yeni kodlama önerisinin pratik uygulamasının kısa sürede hayat bulabileceğini düşünmüyor olmalı; çünkü kendisi 2013’te Kutupsal Kodlar çalışmasıyla Uluslararası Elektrik ve Elektronik Mühendisleri Birliğinin (IEEE) Baker Ödülü’nü aldıktan sonra verdiği röportajda: “Bunu akademik bir ilerleme olarak sunmak daha doğru. Pratikte etkilerinin hissedilmesi zaman alacak.” demişti; ancak zaman beklediğinden çabuk geçti. Teorinin pratiğe uygulanması o kadar kısa sürdü ki Arıkan, Shenzen’deki törende yaptığı konuşmada, “Bir mühendis için fikirlerinin hayata geçtiğini görmekten daha büyük bir ödül olamaz.” ifadesini kullandı.

Huawei ise 5G teknolojisinde kendilerine ve dolayısıyla büyük rekabet avantajı sağlayan  “Kutupsal Kodlama”yı icat eden Prof. Arıkan’a çok daha fazlasını borçlu olduğunu düşünüyor. Bu durumu da Huawei’nin CEO’su Guo Ping’in, “Prof. Erdal Arıkan sadece Türkiye için bir kahraman değil, iletişim endüstrisi için de bir kahraman.” sözleri destekliyor.

5G’nin kabiliyetleri ve potansiyeline ilişkin öngörüler Guo’nun haklı olabileceğine işaret ediyor. Son 30 yılda haberleşme ve bilgiye erişimi kolaylaştırırken toplumsal ve ekonomik dönüşümlere yol açan mobil iletişim teknolojisi, yeni bir dönüm noktasına geldi. 2020 yılından itibaren aralarında Türkiye’nin de olduğu sınırlı sayıdaki ülke beşinci nesil mobil iletişim (5G) teknolojisini kullanmaya başlayacak.

5G’nin Aşil Topuğunu İyileştirecek
5G, 4G’ye oranla 100 kat daha fazla hızı ve kilometre başına 10 milyon cihaza bağlantı sağlayan geniş kapasitesiyle Dijital Sanayi’nin hayatın her alanına nüfuz etmesine neden olabilir. Dünya Ekonomik Forumu (WEF) ve Elektronik Mühendisleri Enstitüsü (IEEE) gibi uluslararası kuruluşlar ise 5G’nin, otonom nesneler, nesnelerin interneti (IoT) ve makineler arası iletişim (M2M) alanlarında verimliliği artıracak yeni uygulamalara kapı aralayacağını belirterek, yeni mobil teknolojinin yeni bir sanayi devrimini tetikleyeceğini belirtiyor.

Çünkü 5G ile bulut bilişim, yapay zekâ ve endüstriyel nesnelerin interneti uygulamalarıyla hemen hemen her şeyi neredeyse anlık olarak birbirine bağlantılı hâle getirmek, verileri anlık takip edip gelişmiş algoritmaların analizlerine çok kısa sürede ulaşmak ve eyleme geçmek mümkün olabilecek. İnsansız akıllı fabrikalar fire vermeden, kaynaklarını ve enerjiyi en verimli biçimde kullanarak kişiye özel üretim yapabilir. Hastaneler kişiye özel hassas tıp hizmetleri verebilir. Kent yönetimleri, kentsel üst ve altyapılarını anlık olarak kontrol altında tutabilir; elektrik, su ve gaz şebekelerinde arızaları önceden tahmin edebilir; trafik sıkışıklığı oluşabilecek noktaları ve saatleri anlık olarak takip ederken trafik ışıklarının sürelerini yoğun yönlere öncelik verecek şekilde değiştirmek gibi önlemler alabilir; aşırı yığılma olan duraklara boş otobüslerini yönlendirebilirler. Anlık bağlantı sayesinde artırılmış gerçeklik (AR) uygulamalarının sayısında patlama yaşanabilir; alışverişten turizme, müşteri hizmetlerinden savunma ve güvenliğe kadar hemen her alanda benzersiz deneyimler yaşanabilir. Otonom nesneler, yani sürücüsüz araçlar, insansız hava araçları ve robotlar, anlık verileri sayesinde daha güvenli ve hassas hareket edebilirler.

Ancak 5G teknolojisinin önemli gereksinimleri de mevcut: 4G’ye göre 100 kat daha hızlı veri aktarma hedefine ulaşmak için şebekenin yüksek frekansta (450 MHz ile 52 GHz) çok düşük (1 mm) dalga boyutunda aktarma yapması gerekiyor. Milimetrik dalgaların ise ciddi bir menzil sorunu var: 15 ila 40 santimetrelik dalgalar kullanan 4G’nin menzili 10 kilometreyken, milimetrik dalganın menzili sadece 300 metre! Ayrıca milimetrik dalgalar, binalar, elektronik ve elektrikli araçlar ile yağmurdan da etkileniyor. Bu yüzden milimetrik dalgalı şebekeler için kentlerde kilometrekare başına 15-20 baz istasyonu kurulması gerekiyor. Bu sayı 4G teknolojisi için kilometrekare başına 2 ile 5 arasında değişiyor. Daha fazla baz istasyonu ise daha yüksek yatırım maliyeti ve aşırı enerji sarfiyatı demek. Prof. Erdal Arıkan’ın önerdiği yeni kodlama yaklaşımı bu noktada devreye giriyor. Kutupsal Kodlar, 5G iletişim performansını önemli ölçüde geliştirmekle kalmıyor, aynı zamanda kodlama karmaşıklığını azaltarak enerji tasarrufunun da yapılmasını sağlıyor

Tersine Beyin Göçünün En İyi Örneği
1978’de girdiği üniversite sınavında Türkiye birincisi olup ODTÜ Elektrik Elektronik Mühendisliği bölümü tercih eden Erdal Arıkan; lisans, lisansüstü ve doktorasını ABD’de tamamladığında henüz 27 yaşındaydı. İstese ABD’nin en iyi üniversitelerinde akademik kariyerini sürdürebilirdi; ancak o, sadece bir yıl ABD’de çalışıp Bilkent Üniversitesi’nin teklifini kabul ederek Türkiye’ye döndü. Arıkan, Türkiye’de geldiğinde internet gibi önemli eksikliklerden ötürü bilimsel yayınları takip etmekte güçlük çektiğini ancak bunların zamanla giderildiğini söylüyor. Nihayetinde Arıkan, Bilkent’teki akademik yaşamından çok memnun. Arıkan bir röportajında bu memnuniyetini şöyle ifade ediyor: “1987 yılından beri çalıştığım Bilkent Üniversitesi, araştırmalarım için çok istikrarlı bir ortam oluşturdu. Bu derece uzun vadeli araştırmaları ABD’de yapabilir miydim emin değilim. Bilkent, temel araştırmalar yapmayı destekleyen çok özel bir kurum.”

Başarısının Sırrı: Çalışmak ve Kararlılık
Prof. Erdal Arıkan, aldığı ödüllere ve övgülere rağmen kendisinin “dâhi” olarak anılmasına karşı çıkıyor. O kendisini “kararlı ve çok çalışan bir bilim insanı” olarak tanımlıyor ve bilim insanı olmak isteyen gençlere de bunu tavsiye ediyor. Prof. Arıkan, Türkiye’de bilimsel çalışma ortamının iyiye gittiğini, bilgi ve kaynağa erişim sıkıntısının bulunmadığı da belirtiyor. Gençlerin matematik ve fen bilimlerine daha fazla yönelmesi için uzun vadeli eğitim stratejilerinin geliştirilmesi gerektiği görüşünü savunuyor. Arıkan: “Matematik ve fen eğitimi olmazsa teknik konularda hamle yapmak mümkün değil. Kitle hâlinde ilerleme bekleniyorsa en az 30 yıllık program gerekli. Bilimi yapan seyahat ya da bütçe değil insan sermayesidir. İnsana yatırım yapmak lazım.”

Kaynak

The post 5G Standardını Yaratan Türk: “Prof. Dr. Erdal Arıkan” appeared first on Bilimdili.com.