Bu kadar büyük bir medeniyet kurmuş olan Sümerlerin kuşkusuz ki günümüze kadar mitlerinin, geleneklerinin, dillerinin hatta dinlerinin gelmesi şaşırtıcı olmaması gerek. Örneğin hala günümüzde kullanılan adetlerden olan, evlilik yüzüğü, yılbaşı ağacı, nazar boncuğu gibi gelenekler, Sümerlerden günümüze kadar ulaşmıştır. Ayrıca Sümerlerin dili, günümüzde birçok Hint-Avrupa, Sami ve Ural-Altay dil ailelerine mensup dillerde kendini göstermeye devam etmektedir.

Nevruz Kutlamalarının Sümerlerdeki Kökeni

Nevruz iddia edildiği gibi Kürtlere veya diğer bölge halklarına ait bir bayram değildir. Günümüzde özellikle Orta Asya Türk devletleri başta olmak üzere bütün Turani, Sami ve Fars topluluklarında kutlanan bu bayramın geçmişi aslında Sümer mitlerinde gizli. Türkiye’nin ve Dünya’nın sayılı Sümerologlarından olan Dr. Muazzez İlmiye Çığ bu konuya açıklık getirmiştir. Nevruz aslında bir Sümer miti olup, çoban tanrısı Dumuzi ve aşk tanrıçası İnanna arasında yaşanan birleşmeden doğan bereketin ve bolluğun kutlanmasından gelir. Sümer mitlerinde bu olay şöyle anlatılır:

Sümer aşk tanrıçası İnanna ve çoban tanrısı Dumuzi evlenirler. İnanna kız kardeşi olan yeraltı tanrıçası Ereşkigal’i ziyarete gider. Kurallara göre yeraltı şehrine giden geri dönememektedir. Tanrıçalığına güvenen İnanna bu kurala maruz kalmayacağını düşünür ancak geri dönemez. Bunun üzerinde tanrıçanın veziri tanrılar meclisine durumu anlatır. Bilgilik tanrısı Enki, İnanna’yı kurtarmak için yeraltı şehrine tanrıçanın yerine birini götürmesi gerekir. Ancak Enki kimseyi bulamaz. Aramalarına devam ederken İnanna’nın kocası çoban tanrısı Dumuzi’nin İnanna’nın kayboluşundan yana hiçbir üzüntü yaşamadığını ve tahtında rahatça hareket ettiğini görünce sinirlenir ve İnanna’nın yerine kocası Dumuzi gönderilir. Dumuzi yer altı şehrinden ne kadar kurtulmaya çalışsa da başarılı olamaz. Dumuzi’nin bu durumuna rüya tanrıçası olan kardeşi çok üzülür ve tanrılar meclisinde Dumuzi’nin yerine yarım yıllığına yer altı şehrine gönderilmesini ister. Dumuzi böylece kurtulur ve karısı İnanna’ya kavuşur. Bu gün 21 Mart’a yani gece – gündüz eşitliği olan baharın başlangıcına denk gelir. Bu birleşmeden dolayı havalar ısınır, bolluk ve bereket gelir, tahıllar büyür, hayvanlar doğurur.

Bu birleşme ile Sümerler dönemlerinin kralı ile baş rahibesini evlendirir ve tanrıların ağızlarından şiirler, şarkılar okuyarak bu birleşimi kutlarlar.
Bu kutlama, Sümerlerden sonra bölgeye hâkim olacak Yahudilerde de devam etmiş, Tevrat’ın Neşideler Neşidesinde de Sümer şiirlerine benzer şiirlerle Nevruz kutlamalarına ait güzellemeler yazıldığı görülmüştür.

Bu kutlamalar Anadolu’da ve bazı Turani topluluklarda kutlanan Hıdırellez kültü olarak da devam etmektedir. Hızır ile İlyas Peygamberin birleşmesi olarak algılanan bu gecede iki yıldızın birleşmesi beklenir. Bu iki yıldız Dumuzi’yi simgeleyen Çoban Yıldızı ile Tanrıça İnanna’yı simgeleyen Venüs yıldızıdır. M.S. 325’te İznik’te toplanan Hristiyan konsülü de Dumuzi’nin yer altından çıkma kültünü, İsa’nın yer altından çıkışı olarak kabul ederek, Paskalya Bayramı olarak kutlamaya devam etmişlerdir. Damuzi ismi ise bizim bugün kullandığımız takvimde Temmuz diğer Orta Asya Türk toplumlarında ise Tomuz ayı olarak kullanılmaya devam etmektedir.

Kullanılan Kaynaklar:

• ÇIĞ, M. İ. (2016). Nevruz ve Sumer Bereket Kültü Aynı Kaynak Değil mi? Uluslararası Türkçe Edebiyat Kültür Eğitim Dergisi, 904 – 907
• Lung, Tang (2014), “Marriage of Inanna and Dumuzi”, Ancient History Encyclopedia

The post Sümerler ve Nevruz appeared first on Bilimdili.com.

Küçük nüfuslu toplumlar tükettiklerinden daha fazlasını üretmeye başladıklarında, hayatta kalabilmek için besin üretmek zorunda bulunmayan kentler ve kasabalar ortaya çıkmıştır. Temel besin üretimi yapamayan kentler, zaman içinde ürün fazlasına ihtiyaç duymuştur.

Mellaart, Çatal Höyük 9 bin yıl önce 8-10 bin nüfuslu bir kent olduğunu söyler. Böylece, büyük bir tarım kenti, büyük bir nüfusa karşılık geldiğini ifade eder.

Güvenç’e göre yağmura bağlı kuru tarım, kentleşme devriminde insan çabasıyla sulamaya dayanan sulu geçişle atılmıştır. Sulu tarımı, büyük nehirlerle gerçekleştirmiştir. Mezopotamya olarak bilinen Fırat ile Dicle arası, Mısır’da Nil Nehri, Çin’de Sarı Nehir havzaları güçlü kentleşme ve tarım topluluklarının oluşumunda en önemli coğrafi zenginliktir. Bu zenginlik zaman içerisinde bir sistem ve mühendislik bilgisini de gerektirmiştir.

Din yetkilileri nehrin ne zaman taşacağını hesap etmek zorunda kalmıştır. Böyle zaman bilgisi hızla gelişmiştir. Gelişen ilimler ile kültür, devamında geometri, takvim ve astronomi bilimlerinin de gelişmesini sağlamıştır. Babil’de Asurların ve Sümerlerin oluşturdukları Ziggurat’lar tapınak ve gözlem evi olarak kullanılmaya başlanmıştır. Burada yapılan gözlemler ile yılın uzunluğu, güneş ve ay tutulmaları 21. Yüzyılda şaşılacak derecede bir doğruluk ile hesaplanmıştır.

Din ve bilim adamları, topraklarda ne zaman ekim biçim yapılacağını bilen, mevsimleri ve nehir taşmalarını önceden yöneticilere haber veren bir sistem oluşturmuştur. Üretim ile birlikte tüketim dışı ürünlerin çoğalması, iş bölümünü doğurmuştur. İş bölümü ile oluşturulan uzmanlaşma yeni merakları ve keşifleri getirdi. İcatlar böylece birbirini izledi. Takasın yerini madeni para ile ticari hayat almıştır. Tabi ki de böylece ‘burjuva aileler’ ortaya çıkmıştır. Toplumsal tabakalaşmalar belirginleşmiş ve sosyal farklılaşmaların oluşumu hız kazanmıştır. Halk- devlet, zengin – yoksul, şehirli – köylü, üretici – tüketici, aydın – halk gibi kesimler ortaya çıkmıştır. Toplum içerisinde halkın okuyan, düşünen, sanatçı, yönetici vb. gibi gruplara ayrılması ile sözlü kültürden beslenen halk hukuku doğmuştur. Temel ihtiyaçlarını kolayca karşılayan yöre halkı, düşünmeye ve sorgulamaya başlayınca din, tanrı ve evren tasavvuru gelişmiştir.

Dünya üzerinde tarım, en büyük devrimdir. Bu devrimler Ortadoğu ve Güney Amerika’da olmuştur. Öyle ki sert iklim ve kuru tarım, Avrupa’da tarım devriminin yayılmasını binlerce yıl geciktirmiştir. Coon’a göre madeni uçlu demirlerin keşfini beklemiştir.

II. Dünya Savaşında Türkiye’deki köylü kentli oranı incelendiğinde yüzde 15 kentli yüzde 85’i köylü olarak belirlenen oranların Türk toplumunun hâlâ neolitik dönemde yaşadığını destekleyen düşünceleri doğurmuştur. Burada temel ayrım nüfustan ziyade ‘teknoloji’dir.

Uygarlığın başlangıcını kentleşme devrimiyle başlar. Uygarlık, kentlerin kültürünü oluşturmuştur. Modern Dünyanın şımarık çocuğu Avrupa, Mezopotamya ve Nil Nehri insanı tarım devrimini yaşarken, mezolitik kültürleri yeni yeni öğreniyordu.

Avcılık ve toplayıcılık kültüründen hayvancılık kültürüne oradan da tarım devrimini gerçekleştiren insanoğlu, yerleşik kültürün keşfinin temelini oluşturmuştur. Tüketim fazlası ürün, en büyük teknoloji olan ‘yazı’nın doğmasına da sebep olmuştur.

Tarihsel süreçte süregelen dinler, krallıklar ve feodal yapıların temeli tarım devrimine dayanmaktadır. Tarım devrimi gelişen teknoloji ile Endüstri devrimi ile etkinliğini sürdürmüştür. Bir toplumun kaderi doğdukları coğrafyaya ve zamana göre şekillenmiştir. Tarım devrimi de kentleşme devrimi ile uygarlık ve çağdaşlaşmayı Doğu’dan Batı’ya zaman içerisinde taşımıştır. Uygarlaşmanın başlangıcı tarım sonucu ise kentleşme ile ortaya çıkmaktadır.

The post Çağdaş Uygarlaşmanın Başlangıcı: Kentleşme Devrimi appeared first on Bilimdili.com.