Okullarımızda öğrencilerin akademik dönemlerini belirlemeye yönelik çeşitli sınavlar yapılmaktadır. Süreç değil sonuç odaklı olmamızın bir getirisi olan bu sınav sistemi, öğrencinin gerçek başarısından ziyade önceden belirlenmiş konulara çalışıp çalışmadığını ölçmeye yöneliktir. Bu bağlamda ders saati üç veya üçten fazla olan dersler için dört ay (bir döneme eşit) içerisinde üç sınav, ders saati bir veya iki olan dersler için ise dört ay içerisinde en fazla iki sınav yapılması Milli Eğitim Bakanlığı tarafından uygun görülmüştür. Öğrencilere yapılan sınavların içeriği tamamen dersin öğretmenine bağlı olurken müfredat dışına çıkılmadan istenildiği tarzda test yazma serbestliği tanınmıştır.

Türk Eğitim Sistemindeki değişikliklerle birlikte uygulanmaya başlayan alternatif ölçme değerlendirmeye geçiş sürecinde bu konu ile ilgili birçok araştırma yapılmıştır. Alternatif ölçme değerlendirme tekniklerinin kullanımına ilişkin literatür incelendiğinde en sık kullanılan alternatif ölçme tekniğinin performans değerlendirme olduğu görülmüştür (Adanalı ve Doğanay, 2010; Anıl ve Acar, 2008; Kanatlı, 2008; Karamustafaoğlu, Çağlak, ve Meşeci, 2012; Kaya, Balay, ve Göçen, 2012;Okur ve Azar, 2011; Yeşilyurt, 2012; Şimşek, 2011). En az kullanılan alternatif ölçme teknikleri olarak yapılandırılmış grid ve tanılayıcı dallanmış ağaç olduğu tespit edilmiştir (Kanatlı, 2008; Karamustafaoğlu, vd., 2012; Kaya, vd., 2012; Okur, 2008; Okur ve Azar, 2011; Sağlam, vd., 2009; Şimşek, 2011).

Eğitimde son dönemlerde popüler olan ama bir türlü öğretmenler tarafından benimsenmeyen “alternatif ölçme-değerlendirme” yöntemleri ise öğrencilerin “ne öğrendiğinden çok neleri yanlış öğrendiğine” yönelik çalışmalar içerir. Aşağıda bazı alternatif ölçme ve değerlendirme testleri ile geleneksel (okullarda çoğunlukla uygulanan) testler kıyaslanmış ve müfredat içerisinde nerelerde kullanılabileceğimize dair örnekler verilmiştir:

Bazı geleneksel ölçme değerlendirme yöntemleri ile bloom taksonomisi ilişkisi:

1. Çoktan seçmeli test yöntemi (İlkokul 4. Sınıf sonuna kadar öğrenciye üç seçenek (A-B-C), 5-8. Sınıflarda dört seçenek (A-B-C-D) ve 9-12. Sınıflarda ise beş seçenek (A-B-C-D-E) olmak üzere çeşitli bilgi ve beceriyi ölçen, bloom taksonomisinde sentez dışında her basamağından soru sorulabilir.
2. Eşleştirme testleri, bilgi ve kavrama düzeyinde sorular sorabiliriz. Daha üst düzey bilişsel beceriler bu test türünde sorulamaz.
3. Yazılı yoklama (açık uçlu) testleri, taksonomide her bilişsel basamağından soru sorulsa da subjektif(taraflı değerlendirme) olduğu için tercih edilmemelidir.

Bu yöntemlerin yerine neler kullanılabilir?

1. Tanılayıcı dallanmış ağaç: Öğrencinin bir konuya ne kadar hakim olduğunu basamak basamak giderek öğrenmesidir. Ünite içerisinde veya üniteye hazırlık aşamasında kullanılabilir. Üst bilişsel seviyelere çıkılamaz.
2. Yapılandırılmış grid: Öğrencinin bilgiyi yorumlama gücünü ölçen bir araçtır. Konu içerisinde, sonrasında veya birbiriyle bağlantılı iki konuyu ayırt etmek için(bloom analiz basamağı) kullanılabilir.
3. Kavram haritası: Konu özeti veya konuya giriş yapılırken kavramların birbiriyle çağırışım yapmasını sağlayan görsel zekaya hitap eden bir yöntemdir. Kavram haritasına ek olarak zihin haritaları da kullanılabilir.
4. Öğrenci ürün dosyası (portfolyo): Alternatif ölçme yöntemleri içerisinde hem süreç hem sonuç odaklı öğrenci performansını değerlendirmede kullanılabilir. Yıl içerisinde öğrencilerden istenen çalışmaları yıl içinde ve yıl sonunda değerlendirmede kullanılır. Öğrencinin dönem başındaki hazırbulunuşluğu ve dönem sonundaki başarısına yönelik geri dönütleri verir. Taksonominin her basamağında değerlendirilebilir. Öğrencilere eğitim-öğretim yılı başından itibaren portfolyo hazırlatmak, yıl sonu gireceği sınavdan alacağı neticeyle tamamen farklı sonuçlarda olacaktır. Bunun nedeni, portfolyo bütün bir dönemi ölçerken geleneksel sınavlar yalnızca dönem sonu ve öğrencinin birkaç günlük çalışmasını ölçecektir.

The post Eğitimde Alternatif Ölçme ve Değerlendirme appeared first on Bilimdili.com.

Bilgi toplumu bilgiye değer verir ve bilgi üretmeye gayret eder. Sanayi devriminde buhar gücü ile çalışan makinalar ön plandayken bugün bilgisayarlar, biyo-teknoloji, biyo-elektronik gibi bilgi teknolojileri revaçtadır. Sanayi toplumundan bilgi toplumuna geçiş sürecinde bilgi bir güç kaynağı ve sermaye haline gelmiştir. Bilgiyi üreten toplumlar diğerlerine üstünlük sağlamaya başlamıştır. Bu sebeple bilgi=güç diyebiliriz.

Bilginin kaynağı ise bilgi üretmenin tartışmasız koşulu ve gerekliliği olan eğitim sistemi ve okullardır. Gelecekte eğitim için üç seçenek önümüzde durmaktadır:

1-Bireyselleştirilmiş öğretim: Her bireyin hazırbulunuşluk düzeyi ve yetenekleri farklıdır. Bu sebeple herkesin ihtiyaç duyduğu bilgi de farklılıklar gösterir. Buna dayanarak herkesin kişiselleştirilmiş bir eğitime ihtiyaç duyduğu söylenebilir. Hiç kimse ihtiyaç duymadığı bilgiyi öğrenmeye zorlanamaz. Ballantine’e göre bilgi toplumunda eğitim bireyselleşmelidir ve yaşam boyu eğitim yetişkinlerin yaşamında öne çıkarılmalıdır.

2-İnsancıllaştırılmış öğrenme: Okullar bilgi veren kurumlar olmalıdır. En kolay, en hızlı, en yararlı ve etkili şekilde öğrencilere bilgi sunmalıdır. “Öğrenmeyi öğrenme” kaçınılmaz bir gerekliliktir. Ezberci eğitim yerine gerekli bilgi öğrenilmeli ve bilgi geliştirilerek üzerine yeni bilgiler katılmalıdır. Bilgi üretilmelidir. Eğitim okullarda mevcut olan bilginin tekrarından ibaret olarak kalmamalıdır.

Okul öğrencilere bilgiyi nasıl kullanabileceğini öğretmelidir. Okullar öğrencilere bilgiyi sevmeyi ve gerektiğinde bilgiye ulaşmayı öğretmelidir. Bu sayede öğrenciler okul ile ilişkisi bittikten sonra da bilgiye ulaşmayı bilir ve kendini yetiştirmeye, çağın gerisinde kalmamaya gayret edebilir.

3-Mesleki eğitim: Okullar öğrenciyi hayata ve bir mesleğe hazırlamak için onlara iş yaşantısı sağlamak zorunda kalacaktır. Mesleki başarı sürekli kendini güncel bilgilerle tazelemeyi başaranların elde ettiği bir derece olacaktır. Yetişkinler öğrendikleri soyut bilgiyi etkili ve faydalı bir şekilde kullanabilmeyi öğrenmek için okullara gelecektir.

Bilgi toplumunda öğretmenin konumu da değişecektir. Öğretmen sınıfın mutlak hakimi, otoritesi değil, öğrenme sürecini düzenleyen görevli konumuna gelecektir. Eğitim sadece okulların sorumluluğunda kalmayacak uluslararası büyük şirketler de eğitime büyük bütçeler ayıracaktır.

Geri kalmış ülkelerdeki okulların temel sorunu bilgiyi tekrar etmek ve bilgiyi üretememektir. Okullar bilgiyi verdikten sonra öğrencinin mevcut bilginin üzerine yeni bir şeyler koymasını öğretmelidir. Bilgi toplumlarında eğitim programları “öğrenmenin sürekliliği” ilkesine dayanır. Bilgi toplumunda insanlar sadece okul hayatında değil yaşam boyu öğrenmeli ve öğrenmeye açık olmak zorundadır.

Okul performansı öğrencinin zayıf olduğu yönler üzerinden değil yetenekli olduğu alanlar üzerinden yapılmalı ve bu yeteneklerin daha da geliştirilmesi gerekmektedir. Gelecekteki öğretmenler mutlaka bilgisayar ve internet kullanmayı bilmeli, bireysel farklılıkları kabul etmeli, disiplinlerarası yöntemleri kullanmayı, ekip olarak çalışmayı başarabilmelidir.

Öğrenme katı ve hiyerarşik bir düzen değil bir yaşantı haline gelmelidir. Öğretmen öğrencileri keşfetmeye ve bulmaya özendiren bir yol gösterici konuma gelmelidir. Eski dönemlerde okullar hesap verme zorunluluğu hissetmezken, ilerleyen dönemlerde okullar hesap vermek zorunda kalacaktır. Bu sebeple okullar ve öğretmenler gelişen öğretme teknolojilerine ve eğitim anlayışlarına kayıtsız kalamayacak, kendilerini yenilemek, çağın gerekliliklerine göre gelişmek zorunda kalacaktır.

Sonuç olarak bilgi toplumunda okuldan beklenenler, eğitimli insan tanımı, eğitim-öğretim yöntemleri değişecektir.

*Bu yazı Doç. Dr. Ali Rıza Terzi’nin “Bilgi Toplumunda Eğitim ve Okul” adlı makalesinden özetlenmiştir.

**Orijinal makalenin tüm metni için burayı tıklayınız.

The post Bilgi Toplumunda Eğitim ve Okul appeared first on Bilimdili.com.