Genellikle kış gecelerinde, birbirine yakın yaş grubundaki gençlerin veya orta yaşlardaki arkadaş gruplarının, her hafta bir başka arkadaşın evinde olmak üzere, haftada bir akşam, belirli düzene göre sıra ile yaptıkları toplantılara denilmektedir. Sıra ile yapıldığı için bu adı almıştır.
Misafirler her hafta belli saatte konuk olacakları eve gitmektedirler. Misafirle geldikten sonra ikram, sohbet ve eğlence başlamaktadır. İkramlar kahve, çay, çiğköfte, tatlı şeklindedir. İlk olarak mırra ikram edilmektedir. Mırranın da kendine has geleneği vardır. Mırra içen fincanı yere indirdiği vakit, ya dağıtıcıyı evlendirecek ya da içine altın dolduracaktır. Mırra içildikten sonra çay, ondan sonra gecenin olmazsa olmazı çiğköfte faslına geçilir. Çiğköfte; dövülmüş kara et, ince bulgur, isot, domates salçası, karabiber, kuru ve taze soğan, maydanoz ve buz ile yoğrulur. Hemen arkasından tatlı ikramı başlar. Tatlı ise; kadayıf, şıllık, baklava, katmer ve sair şeklindedir.

Müzik; çay sırasında sesi güzel olan ile uzun hava eşliğinde başlar. Müzik faslı başladığında bilenler eşlik eder, bilmeyenler dinler. Kendileri çalar ve kendileri söyler.Genellikle gazel ve yöresel türküler okunur.

Sıra gecesinin esas amacı sohbettir. Aynı zamanda sağlık, eğitim, ekonomi, sanat, edebiyat, tarih, siyaset, dini konular, Şanlıurfa’nın sorunları, Türkiye ve dünya meseleleri gibi hemen her konu konuşulur, bu yönüyle bu geceler millî kültürümüzü yaşatan, eğiten ve öğreten bir halk mektebidir. Arkadaşlıkların dostluklara dönüştüğü, dayanışma ve yardımlaşmanın, hoş sohbetin, müziğin, edebiyatın harman olduğu gecelerdir.

KAYNAKÇA
Abuzer AKBIYIK, “Şanlıurfa Sıra Gecesi”, Şanlıurfa, 2006.
Hasan AÇANAL, “Urfa Tarihi” , Şurkav Yayınları, Şanlıurfa, 1977.
Sabri SABUNCU, “Şanlıurfa’da Sıra Gecesi”, Türk Yurdu Dergisi, 2021.

The post Urfa Sıra Gecesinin Kökeni appeared first on Bilimdili.com.

Merkeze yakın Göbekli Tepede yapılan kazılarda ele geçen buluntular bu tarihi geçmişi kanıtlamaktadır. M.Ö. 9 binli yıllara uzanan bu süreçte; Ebla, Akkad, Sümer, Babil, Hitit, Hurri-Mitanni, Arami, Asur, Pers, Makedonya, Roma, Bizans gibi uygarlıkların egemenlikleri altında yaşayan Urfa 1094 yılında Selçuklu topraklarına katılmış, 1098’de Haçlı kontluğu idaresine girmiştir. Eyyubi, Memluk, Türkmen aşiretleri, Timur Devleti, Akkoyunlular, Dulkadir Beyliği, Safevilerden sonra da Osmanlı sınırları içine katılmıştır.

Bu köklü tarihe sahip olan şehrin bilinen en eski adı, Hitit çivi yazılı metinlerde rastlanan M.Ö. II. yüzyıla ait olan “Hur Memleketleri” ismidir. M.Ö. I Yüzyılda ise, yörenin adı Asur vesikalarında, “Hanigalbat” olarak geçmektedir. Ancak yörenin Kuzeydoğu kesiminde “Kummuhu” adıyla anılmaktadır.
Urfa’nın tarihin ilk yıllarına ait ismi bilinmiyor. Eğer Urfa Kalesi’nin yapılışı o yıllara ait ise, Altay Türkçesi’nde etrafı hendekle çevrili şehir anlamına gelen “Ur” adı ile bir ilişki kurulabilir. Bu ad bazı kaynaklarda “Urhay, Urha, Urhey veya Urhe” diye de geçmektedir. İskender Devri’nden önce, Urfa şehrine “Orroes” denilmektedir. Bir başka görüşe göre de, eski Makedonya’nın başşehrine verilen “Edessa” ismi Urfa içinde denilmiştir. Bu kelime Trak dilinde “Suyu bol” anlamına gelmektedir.

İskender, Anadolu ve Asya’yı fethettikten sonra bugünkü Urfa’nın bulunduğu yerde yeni bir şehir kurdurdu. Ondan sonra gelen, IV. Antiokhos bu şehre “Antiokhisa Epi Kallirhoe” adını verdi. Bu isim “Güzel Pınarlı Antakya” anlamına gelmektedir. Daha sonra Bizans Dönemi’nde “Edessa” ismi yeniden anılmıştır.
İslamiyet’ten önce Urfa Persler’in idaresinde iken, Arap Yarımadası’ndan birçok Arap kabilelerinin Urfa’ya geldikleri bilinmektedir. Bu kabilelerin arasında “Mudar Oğulları” diye anılan bir topluluğa binaen, bir ara Urfa’ya “Diyar-ı Mudar” adı da verilmiştir. Bundan sonraki Arap hakimiyeti sırasında Urfa şehrinin resmi adı “Ruha” olmuş ve değişikliğe uğrayarak günümüze kadar gelmiştir.

Şehrin adı Milli Mücadele’de göstermiş olduğu kahramanlıktan ötürü, 1984 yılında TBMM’nin çıkardığı bir yasa ile “Şanlıurfa” olarak değiştirilmiştir.

KAYNAKÇA= Fikret IŞILTAN, “Urfa Bölgesi Tarihi” (İstanbul, İ.Ü.E.F Yayınları, 1960).
Halil Rafet TAŞINIK, “Urfa ili Yakın Çevre İncelemeleri” (Ankara, Öğretmen Matbaası, 1974).
1967 Urfa İl Yıllığı.

The post Urfa Adının Menşeisi appeared first on Bilimdili.com.

Fransızlar 30 Ekim 1919’da kalabalık bir orduyla Urfa’yı işgal ettiler. Urfa’ya giren Fransız kuvvetlerindeki askerlerin sadece 100 kadarı Fransız’dı. Fransızlar ordularını Suriye’den getirdikleri Ermeniler ile sömürgelerinden getirdikleri askerlerden oluşturmuşlardı.
Fransız işgali karşısında Urfa halkı, Ali Saip Bey öncülüğünde destansı bir direniş gösterdi. Müdafaa-i Hukuk Cemiyeti kurarak haklarını ve vatanlarını savunmaya geçtiler. Müdafaa-i Hukuk Cemiyetinin kuruluş toplantısına katılanlar, halk arasında “Onikiler” olarak adlandırıldı.
Halkın inançlı direnişi karşısında şehirde tutunamayacaklarını anlayan Fransızlar “Peygamberler Diyarı” olarak bilinen Urfa’yı 11 Nisan 1920 tarihinde terk etmek zorunda kaldılar.

Peki bu Onikiler Kimlerdir?
1- Mustafa Efendi
2- Hacı İmam Efendi
3- Mustafa Reşit Efendi
4- Mollazade Mahmut Efendi
5- Komiser Şakir Efendi
6- Güllüzade Osman Efendi
7- Şellizade Ali Ağa
8- Nebozade Hacı İmam Efendi
9- Bedirağazade Halil Ağa
10- Adil Hulusi Efendi
11- Hüseyin Pertev Efendi
12- Hacı Mustafa Çavuş

Yukarıda da ismini saydığımız bu 12 kişi öncülüğünde yaşanan mücadele Urfa’ya “Şanlı” unvanını kazandırdı. 11 Nisan’da kent düşman işgalinden kurtuldu. Bu sebeple her 11 Nisan, Urfa tarihine şanlı bir kurtuluş yazdıran Urfalıların bayramı olarak kutlanır.
Bu yıl ayrıca kutlamaların sayısı artacaktır. Çünkü kentin düşman işgalinden kurtuluşunun tam 100. yıl dönümü olması vesilesiyle Urfa, çeşitli kutlamalara sahne olacak. Türkiye’nin her yerinden bu destansı zaferi kutlamak için misafirlerimizi bekliyoruz.

KAYNAKÇA

 Müslüm AKALIN, Urfa Kurtuluş Destanı “Milli Mücadelede Urfa (Şanlıurfa Valiliği İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü Yayınları)

The post Şanlı Direnişin 100. Yılında “Onikiler” appeared first on Bilimdili.com.