The post İnançların Kutsal Gördüğü Kuş: Ebabillerin Bir Yılı appeared first on Bilimdili.com.

Kayıt Formu: https://lnkd.in/grXw9JXU

Bizi diğer sosyal medya hesaplarından takip etmek isterseniz;
Website : https://lnkd.in/dSmi7mB
Facebook : https://lnkd.in/gs2PiYD
İnstagram : https://lnkd.in/gpgHCsa
Twitch : https://lnkd.in/gEv2GFk
Telegram : https://lnkd.in/gZ4EhCG
Spotify : https://lnkd.in/dzNZiuv
Discord : https://discord.gg/E59J8z3
#bilimlekalalım

The post Bioinfocongress 25-26 Eylül de appeared first on Bilimdili.com.

Tanı ve Genetik

Kistik fibrozis genetik bir hastalıktır. KF’li insanlara kusurlu KF geninin iki kopyası miras kalır yani her ebeveynden bir kopya. Her iki ebeveynde de bozuk genin en az bir kopyası olmalıdır. Kusurlu KF geninin sadece bir kopyasına sahip kişilere taşıyıcı denir, ancak hastalığa sahip değildirler. İki KF taşıyıcısının çocuğu varsa, şans şunlardır:

Yüzde 25 (4’te 1) çocuk KF’ye sahip olacak
Yüzde 50 ‘si (2’de 1) çocuk taşıyıcı olacak ancak KF’ye sahip olmayacak
Yüzde 25 ‘i (4’te 1’i) çocuk taşıyıcı olmayacak ve KF’ye sahip olmayacak

Kusurlu KF geni mutasyon adı verilen hafif bir anormallik içerir. Hastalığın bilinen 1.700’den fazla mutasyonu vardır. Çoğu genetik test sadece en yaygın KF mutasyonlarını tarar. Bu nedenle, test sonuçları KF geninin taşıyıcısı olan bir kişinin taşıyıcı olmadığını gösterebilir. Kistik fibrozis tanısı çok yönlü bir süreçtir ve KF vakfı onaylı bir bakım merkezinde yenidoğan taraması, ter testi, genetik veya taşıyıcı test ve klinik değerlendirme içermelidir. Çoğu insana 2 yaşına kadar KF tanısı konulsa da, bazıları yetişkin olarak teşhis edilir. Bir KF uzmanı ter testi isteyebilir ve KF tanısını doğrulamak için ek test önerebilir.

Ne Beklenir

Kistik fibrozis karmaşık bir hastalıktır ve semptomların türleri ve şiddeti kişiden kişiye geniş ölçüde farklılık gösterebilir. Tanı yaşı gibi birçok farklı faktör bireyin sağlığını ve hastalığın seyrini etkileyebilir. Özel KF bakımındaki muazzam gelişmeler, kistik fibrozisli insanların yaşamlarına yıllar ve yaşam kalitesi katmıştır. KF’li bir çocuğun nadiren ilkokula gidebilecek kadar uzun yaşadığı 1950’lerden bugüne kadar çarpıcı gelişmeler olmuş, birçoğu üniversiteye gitme, kariyer yapma, evlenme ve çocuk sahibi olma hayallerini gerçekleştirecek kadar uzun yaşamıştır. Bu hastalığın tedavisinde önemli ilerlemeler kaydedilmiş olmasına rağmen, hala bir tedavi yoktur ve çok fazla hayat çok kısadır.

Tedavi

KF semptomlarının türü ve şiddeti kişiden kişiye büyük ölçüde farklılık gösterebilir. Bu nedenle, tedavi planları aynı unsurların çoğunu içerebilse de, her bireyin benzersiz koşullarına göre uyarlanmaktadır. KF’li insanlar ve aileleri, hastalığın kendilerini nasıl etkilediği ve günlük yaşamlarının bağlamının bakımlarına yaklaşımlarını nasıl etkilediği konusunda uzmanlığa sahiptir. KF’li kişiler, aileleri ve klinik bakım ekipleri, ilgili rolleri kabul ederek, kişisel yaşam hedeflerini sağlık hedefleriyle uyumlu tedavi planları geliştirmek için birlikte çalışabilirler.

Her gün, KF’li insanlar aşağıdaki tedavilerin bir kombinasyonunu tamamlar:

+Akciğerlerde birikebilecek kalın mukustan kurtulmaya ve gevşemeye yardımcı olmak için hava yolu boşluğu

+Hava yollarını açmak veya mukusu inceltmek için solunan ilaçlar. Bunlar, bir sis veya aerosol haline getirilmiş ve daha sonra bir nebülizörden solunan ve akciğer enfeksiyonlarıyla savaşmak için antibiyotikler ve hava yollarının açık kalmasına yardımcı olacak tedaviler içeren sıvı ilaçlardır.

+Pankreas enzim takviyesi kapsülleri hayati besinlerin emilimini artırmak için. Bu takviyeler her öğünde ve çoğu atıştırmalıkla alınır. KF’li insanlar da genellikle multivitamin alırlar.

+Enerjiyi, akciğer fonksiyonunu ve genel sağlığı iyileştirmeye yardımcı olacak bireyselleştirilmiş bir fitness planı

+CFTR proteininde alttaki kusuru hedeflemek için CFTR modülatörleri. Farklı mutasyonlar proteinde farklı kusurlara neden olduğundan, şimdiye kadar geliştirilen ilaçlar sadece spesifik mutasyonları olan kişilerde etkilidir.

https://www.cff.org/

Şekil: medikalakademi

The post KİSTİK FİBRÖZİS HAKKINDA appeared first on Bilimdili.com.

Yazılan diğer yazılarımız için buraya tıklayabilirsiniz. Arkeoloji hakkında merak ettikleriniz için öneri kitaba buradan ulaşabilirsiniz.

Karıncalar ve Arkeologlar

Karıncalar, yerlere diğer karıncalar tarafından takip edilebilecek koku izleri bırakarak ilerler ve bu kokuları uzun hareketli antenleri sayesinde algılarlar. Antenleri kokunun yönü ve yoğunluğu gibi bilgileri sağlar. Hep gördüğümüz bir çizgi üstünde ilerleyen karınca topluluklarının bu hareketinin sebebi kokuyu takip ederek ilerlemeleridir. Örneğin, bir yiyecek kaynağı bulan karınca bulduğu kaynaktan yuvasına dönerken gittiği yolu işaretler. İşaretlenen yolu fark eden diğer karıncalarda aynı yolu kullanarak yiyeceği bulur, parçalar ve yuvaya taşımaya başlar. Bu taşıma işlemi sırasında da yolu işaretlemeye devam ederler. Sonunda yiyecek kaynağı tükendiğinde veya ortadan kalktığında yuvaya dönen karıncalar artık yolu işaretlemeden döner ve koku havaya dağılır. Eğer yolları bir engel tarafından engellenirse yeni yollar keşfetmeye çalışır ve bu yeni yolları işaretlerler (1).

Şimdi bu mini bilgiler üzerinden gelin hep beraber arkeologların da nasıl çalıştıklarına, çalışma yaparken ki süreç ve hazırlıklarına bakalım:

Geçmiş tarih ve zamanlarda (M.Ö) yaşayan dönemlerin imparatorlukları, krallıkları ve halkının tam anlamıyla olmasa bile bizi bilgi sahibi edecek kadar envaiçeşit materyaller bırakmışlardır; çanak çömlekler, savaş aletleri, mezarlıklar, değerli eşyalar, kültler… Arkeologlar’da bu bırakılan materyalleri bulmak ve gün ışığına çıkarmak için yer/konum araştırması yaparak ve de tarihsel gelişim olaylarını kaynaklardan araştırarak kazı çalışması girişimlerine başlar. Başlayacağı kazı çalışması alanının herhangi bir katmanında somut delile ulaşırsa -Arkeologlar kazıya tam anlamıyla başlamadan, kazılacak olan alanda yüzey araştırması yapar- hemen bir alt ya da yan katmanı da kazmaya ve de araştırmasını sürdürmeye devam eder.

Arkeolog, elle tutulur, somut kanıtlara dayanan materyalleri değerlendirerek kendisine bir kazı alanı açmış ve başlatmış olur böylece. Kendisine ait olan kazı alanını işaretler ve de kaynağı tükeninceye kadar çalışmasına devam eder. Örnek vererek açıklayacak olursam: Türkiye’nin tüm bölgelerinde yürütülen arkeolojik kazı alanları ve çalışmaları söz konusudur. Varsayalım ki Ege Bölgesinde X arkeolog öncelikle yüzeysel araştırmasını yaparak ve de sonucunda somut verilere ulaşabileceğini düşündüğü alan için kazı ekibiyle kazı çalışmasını başlatıyor. Kazı çalışması yaptığı yere de X1 diyelim. X1’in farklı bir konumda devamı olabileceğini düşünerekten bir yerde daha kazı çalışması başlatıyor -X2- ya da bir başka arkeolog almış olduğu bilgiler sayesinde kendisi ve ekibiyle yeni bir yüzeysel alan araştırması yaparak kazı işlemlerine başlamış oluyor. Böylece bir kazının hem devamı hem de farklı bulguların açığa çıkma ihtimali yükseklik kazanıyor ve bu durumdan da birden fazla arkeolog yararlanmış oluyor. Tabii bu dediğim ”o zaman her yeri kazalım” anlamını doğrulamıyor, buna dikkat edelim. Bilimsel verilere, kaynaklara ve de yapılan arkeoloji kazısı sonrasında ki toplantı/kazı makalelerine, seminerlerine dayanaraktan arkeolojik kazı(lar) yürütülmektedir.

Arkeologlar, çalışma yaptığı alanda yeterli bilgi ve de somut delillere eriştiğinde ya da başka hiçbir kaynağa ulaşamadığını anladığında kazı alanını kapatmaya başlar -kapatma kazısı-. Ama çok fazla zaman geçmeden yine bilimsel veriler ışığına dayanaraktan yeni arkeolojik alanlar, materyaller keşfetmek, gün ışığına çıkarmak için izler sürer, araştırmalar yapar.

Bu yazmış olduklarımla ilgili, ilk başta bahsettiğim karıncaların ”takip etme, yön/yer ve kaynak bulma, işaretleme yapmaları, diğer karıncalarla iş birliği halinde olmaları, buldukları alanı en iyi şekilde değerlendirmeye çalışmaları, yeni yerler keşfetmeleri…” gibi fiziksel aktivitelerini aynı zamanda yine bahsettiğim bilim dalı olan Arkeolog ve de arkeologların çalışma koşullarını birebir olmasa da benzeyen yönleriyle aktarmaya çalıştım.

The post Karıncalar ve Arkeologlar Ortak Özelliklere Sahip Midir? appeared first on Bilimdili.com.

Nikotinamid adenin dinükleotid (NAD), glikoliz, p-oksidasyon ve oksidatif fosforilasyon dahil olmak üzere çeşitli enerji metabolizması yollarına katılan önemli bir koenzimdir. Ayrıca, sırasıyla poli (ADP-riboz) polimerazlar (PARP’ler) ve sirtuinler tarafından ADP-ribosilasyon ve deasetilasyon gibi translasyon sonrası değişiklikler için gerekli bir kofaktördür. Bu nedenle NAD, bu enzimler yoluyla enerji metabolizmasını, DNA hasar onarımını, gen ekspresyonunu ve stres tepkisini düzenler. Çok sayıda çalışma, NAD düzeylerinin yaşlanma ve obezite gibi rahatsız edici besin koşulları altında azaldığını göstermiştir. Ek olarak, NAD seviyelerindeki düşüş, diyabet ve yağlı karaciğer hastalığı dahil olmak üzere çeşitli metabolik bozuklukların gelişimi ile yakından ilişkilidir. Birçok çalışma NAD öncüllerinin uygulanmasının, nikotinamid mononükleotid (NMN) ve nikotinamid ribozit (NR) gibi çeşitli dokulardaki NAD seviyelerini etkili bir şekilde arttırır ve bu tür metabolik hastalıkları önler. Bu NAD öncüleri inek sütü, sebze ve et gibi doğal gıdalarda bulunur. Bu nedenle, değişmiş NAD metabolizması beslenme müdahalesi için pratik bir hedef olabilir. Son zamanlarda, glukoz intoleransı gibi metabolik bozukluklara karşı güvenliği, farmakokinetiği ve etkinliği araştırmak için NAD öncüleri kullanan birçok insan klinik denemesi yapılmıştır. Glikoliz, trikarboksilik asit (TCA) döngüsü ve yağ asidi oksidasyonu gibi ana enerji üretim yollarındaki çeşitli redoks reaksiyonlarında bir koenzim olarak işlev görür. NAD seviyeleri, bir koenzim olarak bu yolaklardaki metabolik enzimlerin aktivitesini doğrudan etkiler. Özellikle, mitokondriyal enerji üretim yolundaki birçok enzim redoks reaksiyonlarında NAD kullanır. Ayrıca NAD, faaliyetlerini düzenleyen poli (ADP-riboz) polimerazlar (PARP’ler) ve sınıf III NAD’a bağlı deasetilazlar (sirtuinler) için bir substrat görevi görür.

De novo ve Preiss-Handler adında üç NAD sentez yolu vardır; burada NAD sırasıyla NAM, triptofan ve NA’dan sentezlenir. Bu NAD öncüleri diyet kaynaklarından alınır ve yetersizliği iltihaplı cilt, ishal, demans ve ağızda yara semptomları olan pellagraya neden olur. Memeli hücrelerinde, NAD ağırlıklı olarak nikotinamid fosforibosiltransferazın (Nampt) NAM ve 5-fosforibosil-1-pirofosfattan (PRPP) NMN ürettiği yoluyla sentezlenir. Daha sonra NMN, ATP’ye konjüge edilir ve NMN adenililtransferaz (Nmnat) ile NAD’ye dönüştürülür. Memelilerde, farklı genler tarafından kodlanan üç Nmnat izozimi vardır. Nmnat1, Nmnat2 ve Nmnat3; nükleus, golgi aygıtı ve mitokondride bulunur. De novo sentez yolunun öncüsü olan çoğu triptofan, bu yolun tüm sentetik enzimlerine sahip olan tek organ olan karaciğerde tüketilir. Bununla birlikte, yakın tarihli bir çalışma, de novo yolunun, özellikle yaşlanma ve iltihaplanma sırasında makrofajlardaki NAD düzeylerinin sentezine ve korunmasına katkıda bulunduğunu göstermiştir. NAD metabolizması obezite, diyabet, dislipidemi ve yağlı karaciğer gibi metabolik bozukluklar için terapötik bir hedef olarak gözükmektedir.

Terapötik: Tedaviye ait, tedavi edici.
Pellegra: Deri hastalığı.

Çok sayıda kanıt, NAD⁺ ve NAD⁺ ile ilişkili metabolitlerin, metabolizma, redoks homeostazı, mitokondri işlevi ve sirkadiyen saat dahil olmak üzere yaşlanmada biyolojik fonksiyonları yönettiğini açıklamaktadır . Normal yaşlanma sırasında NAD⁺ düşüşü, sirtuinler ve PARP’ler tarafından p53, NF-κB, PGC-1α ve HIF-1α gibi sinyal yollarını düzenleyerek oksidatif hasar, metabolik bozukluk, sirkadiyen ritim anormallikleri ve mitokondriyal disfonksiyonla sonuçlanır. Buna göre NAD⁺ arttırılması, sağlık ömrünü iyileştirmek ve yaşlanmayla ilgili hastalıkları tedavi etmek için terapötik bir seçenek sağlar.

NAD⁺ eksikliği yaşlanmayı hızlandırır. NAD⁺ seviyeleri, eski solucanlarda sürekli bir azalma gösterir ve bu da daha kısa bir ömre neden olur. Benzer şekilde, fareler ve sıçanlar kas, yağ dokusu, beyin, deri, karaciğer ve pankreas gibi çeşitli dokularda yaşlanma sırasında NAD⁺ düşüşü sergiler . Azalmış NAD⁺ ayrıca yaşlı insan beyninde ve karaciğerinde de gözlemlenir.

Şeker hastalığı

Diyabet, hiperglisemi ile karakterize kronik metabolik bir hastalıktır. İnsan pankreası yeterince insülin üretemez veya vücut üretilen insülini etkili bir şekilde kullanamaz, bu da kan şekerinde patolojik bir artışa neden olur. Pankreas β hücreleri, insülin salınımını kontrol ederek sistemik glukoz homeostazını sürdürür ve böylece metabolik talepteki değişikliklere yanıt verir. Karaciğer, NAD ⁺ metabolizmasının ana organıdır ve diğer dokularda NAD ⁺ biyosentezini kolaylaştırabilir. NAD⁺ metabolizması, sirtuinlerin aktivitesini modüle ederek lipit metabolizmasında kritik bir rol oynar. Azalan NAMPT ekspresyonu ve NAD⁺ seviyeleri, dismetabolik dengesizliği, hepatik enerji homeostazını, glikoz homeostazını, hepatik inflamasyonu ve insülin direncini manipüle ederek NAFLD’nin gelişimine katkıda bulunur. İnsülin sekresyonu, kandaki dinamik glikoz konsantrasyonu ile ayarlanır. İnsülin salgılanmasının ana düzenleyicisi olarak glikoz, NADH ve ATP üretmek için glikoliz ve TCA döngüsü yoluyla metabolize edilir. Artan NADH ve ATP, ATP’ye bağlı K ⁺ kanallarının kapanmasına , voltaj kapılı L-tipi Ca2 ^{+ ‘} nin açılmasına neden olur. Kanallar, sitosolik Ca2 ^{+ ‘} nin yükselmesi ve pankreas β hücrelerinde insülin salgılanması ile sonuçlanır.

NAD ⁺ ve kalp yetmezliği (HF)

HF, çeşitli başlangıç ​​kalp hasarları ve ardından telafi edici etkiler ve patogenez mekanizmalarındaki rahatsızlıktan kaynaklanan karmaşık bir klinik sendromdur. Hücre altı düzeyinden tüm vücudun çoklu organ sistemine kadar bir dizi karmaşık moleküler ve sistemik işlev bozukluğu ile kendini gösterir. Miyokardiyal NAD ⁺ havuzunun dengesizliğinin KY’de metabolik yeniden şekillenme ve mitokondriyal disfonksiyonla nedensel olarak bağlantılı olduğunu gösteren birçok kanıt vardır . Çok çeşitli dokular , yaşlanan fare modelinde NAD ⁺ ‘da bir azalma sergilemektedir . Kalpteki NAD ⁺ seviyelerinin aşağı regülasyonu en önemlisidir. NAD ⁺3 ila 24 ay içinde % 70 azalmıştır ve ek olarak NADH konsantrasyonu % 50 artmıştır. Artan NADH / NAD ⁺ oranı ve protein hiperasetilasyonu, HF hastalarının kalplerinde ve patolojik olarak hipertrofili farelerde bulunur. Mitokondriyal proteinlerin hiperasetilasyonunun kardiyak disfonksiyon için bir indükleyici olarak kabul edildiğine dikkat etmek önemlidir.

https://www.ahajournals.org/doi/abs/10.1161/circ.140.suppl_1.16056

https://www.nature.com/articles/s41392-020-00311-7#Bib1

The post NAD+ Metabolizması ve Hastalıklarla İlişkisi appeared first on Bilimdili.com.

EMBO’nun EMBC üye ülkelerin bilim insanlarına, doktora öğrencileri ve doktora sonrası araştırmacılara sağladığı çeşitli burs programları ve destekler bulunmakta.

EMBO burs programları ve desteklerinden ülkemiz yaşam bilimleri alanının daha fazla fayda sağlayabilmesi için TÜBİTAK tarafından EMBO Kurs ve Çalıştay Destekleri Çevirim içi Bilgi Günü düzenlenecektir. Etkinliğe yaşam bilimleri alanında Türkiye’de herhangi bir üniversitede veya araştırma enstitüsünde görev yapan bilim insanları ile doktora öğrencileri ve doktora sonrası araştırmacılar katılabilir.

Etkinlik Tarihi: 4 Şubat 2021

Etkinlik Saati: 14:00 – 15:30

Son Kayıt Tarihi: 2 Şubat 2021

Etkinliğe kayıt yaptırmak zorunludur. Kayıt için tıklayınız.

EMBO destekleri hakkında bilgi almak için tıklayınız.

Sorularınız için: EMBO@tubitak.gov.tr

The post EMBO Kurs ve Çalıştay Destekleri Çevirim İçi Bilgi Günü appeared first on Bilimdili.com.

ABD’de ve çoğu Avrupa ülkesinde evcil hayvan beslemek çok fazla sorumluluk gerektiriyor. Avrupa ve ABD sokaklarında “sokak hayvanı” görmek pek mümkün değil. İstanbul gibi turistik şehirlerimize gelen turistlerin dikkatini çeken hususlardan biri de sokaklardaki başıboş hayvanlar, kedi-köpek kulübeleri ve park, bahçe, ağaç dibi gibi yerlere bırakılan mamalar. Araştırma ABD’de yapılmış olduğu için Türkiye’deki durumu yeni bir araştırma yapılana kadar okuyucunun yorumuna bırakıyoruz.

Yaban hayatını tehdit eden unsurlar: İnsanlarla karşılaşmak, evcil hayvanlara av olmak, zehirlenmek, avcılık sporu, araç ile insanların yaptığı yapılara çarpma olarak sıralanabilir. ABD’de serbestçe dolaşan evcil kedilerin yılda 1,3 ila 4 milyar kuşu, 6,3 ila 22,3 milyar memeliyi öldürdüğü tahmin ediliyor. Rakamların yalnızca ABD’yi kapsadığını ve serbestçe dolaşan sahipli kediler ve sahipsiz kediler tarafından yaban hayata verilen zarar olduğunu unutmayınız. Türkiye’de sahipli olmayan ve beslenen kediler düşünülünce daha vahim bir tablo olduğu öngörülebilir.

Çünkü sahip olunan evcil hayvanların aksine sahip olunmayan kediler bu ölüm oranlarının çoğuna neden oluyor. Bulgularımız, serbest dolaşan kedilerin daha önce düşünülenden çok daha fazla yaban hayatı ölümüne neden olduğunu ve muhtemelen ABD kuşları ve memelileri için en büyük antropojenik ölüm kaynağı olduğunu gösteriyor. Bu etkiyi azaltmak için bilimsel olarak sağlam bir koruma ve politika müdahalesi gerekli olduğu belirtiliyor.

Kediler yırtıcı bir hayvandır ve dünyadaki ilk 100 istilacı türün içine girmeyi başarmıştır. Uluslararası Doğayı Koruma Birliği’nin verilerine göre kediler 33 kuş, memeli ve sürüngen türünün neslinin yok olmasına neden olmuş veya katkı sağlamıştır. Kedilerin kuş ve memeli popülâsyonlarını azaltabileceği ve toplam yaban hayatı ölümlerinin önemli bir oranına neden olabileceği görülüyor. Bu nedenle serbest dolaşan kedi popülasyonlarının yönetimi ve evcil hayvan sahiplerinin sorumluluklarının düzenlenmesi için politikalar belirlenmelidir.

Serbest dolaşan evcil kedilerin yılda 1,3–4,0 milyar kuşu ve 6,3–22,3 milyar memeliyi öldürdüğünü ve bu ölümlerin çoğuna sahipsiz kedilerin neden olduğunu tahmin ediyoruz. Bu ölüm oranı, yaban hayatında yaşayan vahşi kedilerin avlayacaklarından çok daha fazladır.

Bugün kediler adeta insan tarafından ayrıcalık verilen, korunan, ayrıcalıklı bir tür haline gelmiştir. İnsanlar tarafından barınma ve yeme ihtiyacı karşılanıyor, gıdaya ulaşmakta sorun yaşamadığı için fazla çoğalıyorlar. Bu durum ise yaban hayatını ve özellikle kuşların popülasyonunu olumsuz etkiliyor. Avcı ve vahşi bir tür oldukları için tok olsalar dahi pek çok kuş ve sürüngeni avlıyorlar. ABD’deki kuş, memeli ve sürüngen ölümlerine en fazla kediler sebep oluyor, kedilerin sebep olduğu bu ölümler insanların sebep olduğu ölümlerden daha fazla!

Türkiye’de evcil veya sokak kedilerinin sebep olduğu kuş, memeli ve sürüngen ölümleri araştırılmalı, insanın kedi sevgisinin istemeyerek ya da dolaylı olarak yaban hayatına olumsuz etki etmesine engel olunmalıdır.

Konuyla ilgili bilgiler veren twitter hesabını okuyucularımıza tavsiye ederiz: https://twitter.com/EvcilxY

Makale https://www.nature.com/articles/ncomms2380 adresinden alınmıştır. Bire bir çeviri değildir.

The post Serbestçe Dolaşan Evcil Kedilerin Yaban Hayatına Zararları appeared first on Bilimdili.com.

Bu terim bireysel olarak klonlanabilecekten daha uzun (DNA) segmentlerinin üst üste çakışan sondalar kullanılarak incelenmesini açıklar. Bir genin yeri yaklaşık biliniyorsa önce komşu dizileri klonlama suretiyle o genide klonlamak mümkündür. Aktarılan yabancı (DNA) boyu sınırlı olmasına karşın bazen daha uzun (DNA) segmentlerini üst üste çakışan klonları incelemek suretiyle kromozom yürüyüşü tekniği ile inceleyebiliriz.

Kromozom yürüyüşü tekniğinde klonların ve DNA nın uç kısmı tekrar klonlanır ve genomik kütüphaneden baz dizileri örtüşen diğer klonların araştırılmasında sonda (prob) olarak kullanılır. Sonuç örtüşme düzeyi için analiz edilir. İkinci kez klonlanan örtüşen bölgenin ucu alınır tekrar başka örtüşen klonların seçimi için sonda olarak kullanılır. Böylece kromozom boyunca yürümüş olunur. Günümüzde yapılan DNA analizlerinde referans genler bu teknikten elde edilen bilgilerle yapılır.

Elimizde bir x organizması olsun. Bu organizmadan DNA analizi yapılır. Sonra 5 ayrı tüpe koyulur ve 5 ayrı endonükleazla kesim yapılır. Herbir endonükleaz farklı bölgelerden kesim yapacaktır. Herbir farklı fragment vektör plazmide aktarılıp klonlanır. Daha sonra bakterilere transforme edilip bir petriye ekilir. Sonra petrideki koloniden bir fragment seçilip içindeki DNA fragmenti dizilenir (Sanger). Bu dizinin üzerine prob dizayn edilir. Bu prob işaretlenir ve kolonilerin üzerine gönderilir. Problar diğer kolonilerde ışıma yaptığında tekrar dizilenir. Burada amaç birinci ile üst üste çakışan klonlanan kısmı içeren diğer bir klonun yerini belirlemektir. İkinci klonda aynı şekilde işleme tabi tutulur. Böylece segmentleri kromozomda daha aşağı kısımlardaki diğer üst üste çakışan kısımlarda sonda olarak kullanılır. Bu şekilde nispeten kromozomun uzun segmentleri çakışan klonlar yardımıyla incelenmektedir. Kromozom yürüyüşünün açık bir kullanım alanı ökaryotik kromozomlarda hangi genlerin birbiriyle yan yana olduğunu anlamayı sağlar. Kistik fibrozis ve kas distrofisi geninin yeri böyle belirlenmiştir. Yakın zamanda kromozom sıçraması (kromozom jumping) teknikleri geliştirilmiştir. Bu teknikler yürüyüş için uygun olmayan bölgeleri atlayan onları (bypass) yapan tekniklerdir. Bu teknikler segmentler iki ucunun ortasında yürüme işlemi yapılmadan iki uçların yerlerinin belirleme kabiliyetlerine bağımlıdır. Segmentlerin uçları eğer bölge invert edilmiş ise (ters çevrilmiş) yada büyük bir bölge klonlanıp orta kısım sonra uzaklaştırılarak sadece uçlar kalmış ise segmentlerin uçlarının yeri belirlenebilir. İki ucun sondası araştırıcının birinci ucu ve diğerlerini etkili olarak klonlamasına ve aradaki bölgelerin üzerinden atlanılmasını mümkün kılar. Kısaca kromozom jumping terimi genomik kromozom üzerindeki birbirini takip etmeyen fakat bilinen noktalar arasında o bölgeyi atlayan klonların izolasyonu sağlayan tekniktir. Bu iş genellikle ilgili olmadığı düşünülen bölgeler üzerinde işlem yapmak yada (yürüyüş) uzun olduğunda by-pass bölgelerinde yapılır.

Bugün hem az gelişmiş ve hemde gelişmekte olan ülkelerde, insan ve hayvanlardaki ölümlerin esas nedenini infeksiyonlar oluşturmakta ve doğan çocukların %20-40 kadarına yakın bir bölümü 5 yaşına varmadan, direkt veya indirekt olarak, çeşitli  infeksiyöz hastalıklardan ölmektedirler. Böyle ülkelerde hayvan ölümleri de hemen hemen aynı boyutlarda bulunmakta veya daha yüksek oranlara varmaktadır. İnfeksiyonlarda, bakteriyel, viral ve paraziter (protozoon ve helmint) ajanların rolleri oldukça fazladır. Ayrıca, insanların hayvanlarla birlikte yaşamaları, birçok infeksiyonun hayvanlardan insanlara bulaşmasına (zoonozlar) ve tehlikeli ve hatta öldürücü hastalıklara yol açmasına neden olmaktadır.

İnsanlarda ve hayvanlarda her infeksiyona karşı etkili bir aşı bulunamadığı için, hastalıklardan korunmada diğer koruyucu önlemlere önem verilmesi gerekmektedir. Ancak aşılamanın ucuz olması, bazılarının iyi bağışıklık vermesi, viral infeksiyonların antibiyotik ve kemoterapötiklerle sağaltılamaması ve hastalıkları kontrol altına alabilme gibi nedenler aşılamayı daima ön plana çıkarmış ve diğer koruyucu önlemleri ikinci plana itmiştir. Halbuki, koruyucu önlemler alınmadan ne kadar iyi bir aşı kullanılırsa ve etkin bir aşılama yapılırsa yapılsın etkisiz kalacağı bir gerçektir. Bu nedenle koruyucu önlemlerle birlikte aşılamaları da düşünmek ve hatta aşılamayı ikinci dereceye almak daha iyi bir tedbir olur. Aksi halde, aşılama daima ön planda tutulacak ve koruyucu önlemler daha geride kalacak veya hiç dikkate alınmayacaktır. Bugün Türkiye de infeksiyöz hastalıklardan korunmak demek aşılamak demektir görüşü yaygın bir kanı haline gelmiştir. Bu durumu yabancı ve gelişmiş ülkelerde de görmek mümkündür.

KAYNAK: Rekombinant DNA Teknolojisi ders notları

The post Kromozom Yürüyüşü Tekniği (Komşu genlerin tanımlanması) appeared first on Bilimdili.com.

Amasya’da yaşamış olması ve eserlerini o günün bilim dili olan Arapça yerine Türkçe yazması Sabuncuoğlu’nun Osmanlı bilim dünyasında yeterince tanınmasına engel olsa da hekimliği ve cerrahlığıyla dönemine damga vurmuş bilim adamlarındandır. Sabuncuoğlu’nun Türkçe kaleme aldığı Cerrâhiyyeti’l İlhâniyye 3 bölüm olarak düzenlenmiştir: Birinci bölüm, eskiden beri uygulanmakta olan ve çoğunlukla cerrahi tedaviye tercih edilen dağlamayöntemiyle tedavi konusundadır. 57 başlıktan oluşur. Bu bölümde dağlamada kullanılan araçlar, dağlamanın nasıl yapılacağı ve dağlamanın vücudun nerelerine uygulanacağı resimlerle anlatılmıştır. 98 başlıktan oluşan ikinci bölüm ameliyatlar hakkındadır. 36 başlıktan oluşan üçüncü bölüm ise kırık ve çıkıklar konusuna ayrılmıştır. Kolu kırılmış veya diz kayması olmuş bir kimsenin çıkan veya kırılan uzvunun nasıl eski haline getirileceği ve bu işlemin hangi araçlarla yapılması gerektiği resimlerle gösterilmiştir. Eserde tedavileri anlatan 136 adet minyatür, 149 adet ameliyat malzemesi ve 14 adet cerrahi kesim tekniği resmi bulunmaktadır.

Sabuncuoğlu, o dönem hekimlerinin aksine tedavide cerrahiye daha fazla önem vererek cerrahi yöntemlerinin gelişmesine önemli katkıda bulunmuştur.

Sabuncuoğlu, İslam bilim dünyasında cerrahi denildiğinde akla gelen ilk isim olan meşhur hekim Zehrâvî’nin asırlara meydan okuyan eseri Kitâbü’t Tasrîf’ten de faydalanarak cerrahi tedavi yöntemleri üzerine önemli çalışmalar yapmış, yeni yöntemler ve aletler geliştirmiş, bunları kendinden sonraki hekimlerin de kullanabileceği bir kitapta toplamıştır.

Kaynak: Anadolu Üniversitesi Türk Dünyası Uygulama ve Araştırma Merkezi müzesi tanıtım broşüründen alınmıştır.

The post Hekim-Cerrah-Eczacı-Botanikçi: Sabuncuoğlu Şerefeddin appeared first on Bilimdili.com.

Algler su ortamında yapılarındaki pigmentler sayesinde karbondioksit ve suyu ışığın etkisiyle karbonhidratlara çevirirler. Böylece su ortamındaki besin değerinin ve çözünmüş oksijen oranının artmasını sağlarlar. Fotosentetik canlılardır. Vejetatif, eşeyli ve eşeysiz olarak ürerler. Hem tatlı hem de tuzlu sularda yaşayabilen, bir ya da çok hücreli organizmalardır. Tatlı su yosunları da denir. Klorofil taşıdıkları ve fotosentez yaptıklarından bitkilere benzerler. Birçok bilim adamı tarafından, bitkiler alemindeki türlerin atası kabul edilirler. 2-8 mikrometre boyutundadırlar. Küre ya da elips biçimindedirler. Çoğunluğu sucul olmasına karşın, kar üzerinde, ağaç gövdelerinde ya da toprakta simbiyotik olarak yaşayan türleri de vardır. Mantarlar aleminin üyeleriyle birleşerek likenleri meydana getirirler. Fotosentez ürünleri, yağlar ve nişasta şeklinde depolanır. Büyümekte olan türlerinde protein oluşur. Yaşlandıkça karbonhidrat ve yağ üretimi artmaktadır. Bu nedenle besin değerleri vardır.

Makroalgler, özellikle kıyı toplulukları arasında, besinsel özellikleri ve bileşimleri hala bilinmiyorken yüzyıllardır hazır bir gıda olarak tüketilmiştir. Şu anda, makroalgler farklı ülkelerde sağlıklı bir yaşam tarzının bir parçası olarak benimsenmekte ve tamamen tüketilmekte veya ekstrakte, gıda katkı maddesi olarak kullanılmaktadır. Bazı kırmızı, kahverengi ve yeşil makroalgler, diyabet önleyici özellikler göstermiştir (örneğin, Rhodomela confervoides, Ecklonia cava, Palmaria, Alaria ve Ascophyllum). Örneğin, kırmızı yosun Symphyocladia latiuscula’dan elde edilen bromofenoller aldoz redüktaz inhibitör aktiviteye sahiptir ve tip-2 diyabet hastalarında göz ve sinir hasarı gibi diyabet komplikasyonlarının tedavisinde kullanılabilir. Kırmızı alg Palmaria sp. α-amilaz aktivitesi üzerinde inhibitör etkiler göstermiştir, diğer bir çalışmada, Palmaria palmata kaynaklı protein hidrolizatları potansiyel anti-diyabet özellikleri, yani dipeptidil peptidaz IV inhibitör aktivite göstermiştir. Kahverengi alglerle ilgili olarak, kahverengi alg Pelvetica siliquosa, Ecklonia cava ve E. stolonifera’nın metanolik özütleri diyabetik sıçanlarda plazma glikoz seviyelerini düşürmüştür. Kahverengi alg Alaria ve Ascophyllum’un fenolik özütleri, α-amilaz aktivitesi üzerinde inhibe edici etkiler sergilerken, Ascophyllum da α-glukozidazı inhibe etmiştir.

Pigmentasyonlarına göre üç kategoriye ayrılan yaklaşık 10.000 deniz makroalg türü vardır; Chlorophyta (yeşil algler), Rhodophyta (kırmızı algler) ve Phaeophyta (kahverengi algler). Üç çeşitten kahverengi algler en yüksek polifenol seviyelerini içerir. Değişen ışık yoğunluğu, tuzluluk, basınç ve sıcaklıklara maruz kalma dahil olmak üzere deniz makroalglerinin bulunduğu zorlu ortamlar nedeniyle, karasal bitkilerde bulunmayan çeşitli benzersiz ve güçlü biyoaktif maddeler üretirler.

Çoğu batı kültüründe deniz yosunu diyette nispeten yenidir, ancak ilginç, doğal ve sürdürülebilir gıda ürünlerine yönelik tüketici talebine bağlı olarak tüketim 1980’lerin başından bu yana sürekli olarak artmaktadır. Bununla birlikte, batı kültürleri arasında gerçek günlük deniz yosunu alımına ilişkin sınırlı literatür vardır. Kırmızı deniz yosunu Palmaria palmata Atlantik sularında yaygındır ve Avrupa’da insan tüketimi için kullanıldığı belgelenen birkaç alg türünden biridir. Bununla birlikte, şu anda Amerika Birleşik Devletleri, Kanada ve Kore’de sağlıklı gıda ürünleri olarak ticari olarak temin edilebilen polifenol bakımından zengin deniz yosunu özleri bulunmaktadır. Bu takviyeler, bu ülkelerdeki ortalama deniz polifenol alımını önemli ölçüde artırabilir. Özellikle bu ürünler antioksidan ve anti-enflamatuar aktivite, lipid dengesinin iyileştirilmesi, kilo kaybı ve kardiyovasküler hastalıklar ve diyabete karşı koruma iddialarını taşırlar. Bu iddialar insan popülasyonlarında henüz kanıtlanmamıştır, ancak in vitro ve hayvan çalışmalarından elde edilen kanıtlara dayalı olarak belirli sağlık sonuçlarındaki rolleri için bazı destekler vardır.

Bilim birçok biyolojik aktiviteyi ve potansiyel sağlık yararlarını ortaya çıkardıkça, deniz yosunlarının ve bileşenlerinin işlevsel gıda ürünleri olarak değeri hızla artıyor. Biyolojik olarak aktif bileşikler elde etmek için kara kökenli kaynaklardan farklı olarak deniz kaynaklarını kullanmanın da birçok faydası vardır. Son trendler, doğal ve sürdürülebilir sağlık ürünleri ve fonksiyonel gıdalar için tüketici tercihlerinde bir artış olduğunu göstermiştir dolayısıyla deniz temelli gıda ürünlerine ilgi vardır. Dünya yüzeyinin % 70’inden fazlasını oluşturan okyanus ile bol miktarda deniz ürünü kaynağı sağlar ve deniz yosunu türlerinin doğadan ve denizdeki kültürden toplanması kolaydır. Deniz yosunu yetiştiriciliğinin karasal bitki yetiştiriciliğine göre birçok avantajı vardır; daha az tatlı su gerektirir, daha yüksek biyokütle üretir, daha düşük kaliteli tarımsal ortamlarda yetiştirilebilir ve herbisit ve pestisit ihtiyacını ortadan kaldırarak deniz suyunda yetiştirilebilir. Bu nedenle, etkinlik gösterilebilirse, fonksiyonel bir gıda bileşeni olarak deniz polifenolleri için büyük bir pazar olması muhtemeldir. Kan şekeri ve kolesterol kontrolü için şu anda kabul edilen tedavi ilaçlar olsa da, oral antidiyabetik ve anti-hiperlipidemik ilaçların uzun süreli kullanımı kas krampları, yorgunluk, kas bozulması, kusma ve ishal gibi istenmeyen yan etkilere neden olabilir.

Kahverengi deniz yosunu Sargassum confusum (C. Agardh), geleneksel Çin tıbbında çeşitli hastalıkları tedavi etmek için kullanılmıştır. SCO’nun anti-diyabetik etkisi, yüksek yağlı / yüksek sükroz ile beslenen hamsterler kullanılarak in vivo değerlendirilmiştir. İnsülin sinyal yollarının spesifik üyelerinin gen ekspresyonunu modüle etmenin moleküler mekanizmaları belirlenmiştir. Ve SCO’nun bir dizi sülfatlanmış anhidrogalaktoz ve metil sülfatlanmış galaktozid birimleri olduğu bulunmuştur. SCO uygulamasından sonra açlık kan şekeri seviyeleri önemli ölçüde azalmıştır. SCO’nun anti-diyabetik etkideki aktif rolü, insülin reseptör substratı 1 / fosfatidilinozitol 3-kinaz ve c-Jun N-terminal kinaz yollarının düzenlenmesiyle ortaya çıktı. Bu sonuçlar, SCO’nun obez ve diyabetik bireylerde bağırsak mikrobiyotasını düzenlemek için fonksiyonel bir materyal olarak kullanılabileceğini öne sürdü. Glikoz ve lipid metabolik bozukluklarından muzdarip insanların sayısı son yıllarda katlanarak artmıştır. Ve dünya çapında önemli bir halk sağlığı sorunu haline geldi. Değişen metabolik, hormonal ve immün dengelerin neden olduğu glikoz ve lipid metabolik bozuklukları, tip 2 diabetes mellitus’un (T2DM) ortak patolojik temeli ve klinik tezahürüdür. Oruç ve yemek sonrası yüksek kan şekeri ve göreceli insülin eksikliği, T2DM’nin temel özellikleridir. Obezite, T2DM gelişimi için en güçlü risk faktörlerinden biridir ve tip 2 diyabet vakalarının yaklaşık % 55’ine katkıda bulunur. Dahası, obezite genel olarak insülin direnci (IR), artan oksidatif stres ve artmış inflamatuar belirteç ekspresyonu ile ilişkilendirilebilir.

Sargassaceae familyasından bir kahverengi deniz yosunu (Phaeophyceae) cinsi olan Sargassum, polisakkaritler ve polifenoller gibi sağlığı koruyan ve geliştiren zengin bir madde kaynağıdır. Antikanser, antibakteriyel, antiviral, antiinflamatuar, antioksidan, hipoglisemik, hipolipidemik, hepatoprotektif ve nöroprotektif aktiviteler dahil olmak üzere Sargassum ekstraktlarının veya izole edilmiş bileşenlerin çok çeşitli farmakolojik özellikleri kabul edilmiştir.

The post Makroalgler ve Diyabet appeared first on Bilimdili.com.